FAINA LEH BAWLHHLAWH PAIHNA

Mihring changkan leh changkan loh tehna langsar ber zinga mi chu faina hi a ni. Kan tunhma awmdan enin tunah chuan kan lo fai ve ta hle mai a, tunhma ai chuan kan changkang ta fe tihna a ni. Kan Mizoram thingtlang khaw tam tak hi chu faina kawngah an ti tha hle mai a, a lawmawm. Aizawl khawpuia veng tam tak hi chuan thingtlang hi tluk lo tak kan ni ti ila a sual lovang. Kan thingtlang khaw tam ber hi chu a fai viau mai a, han tlawh nikhua chang pawhin a hahdamthlak vawng vawng mai.

Mihring changkanna hmun apiangah ningnawi a tam thin a, hnam fing leh changkang chuan an ningnawi te an enkawl tha tih mai a ni. Tunah chuan kan bawlhhlawh tam tak hi tawih ral thei lo (non-degradable) a lo ni ta lehnghal a. Aizawl khawpuiah bik phei chuan mihring kan pung chak em em a, chuvangin kan bawlhhlawh hi a nasa a, a nasa telh telh dawn tih hi hriat sa tur a ni bawk. He kan bawlhhlawh pung tur rema kan insiksawi thiam lohva, kan ngaihthah chuan kan che fuh lo thei viau ang.

Kan bawlhhlawh hi a namai loh em avang leh kan bawlhhlawh reng reng hi kan enkawl that loh chuan kan bawlhhlawh enkawl loh chuan thlang lam a pan mai a, a tawpah chuan lui a thleng leh nge nge thin. Ram dangah chuan keini aiin sorkarin bawlhhlawh paih leh sawngbawlna tur hmun a nei zau deuhva. Chubakah hmun rem tha zawkah bawlhhlawh an sawngbawl thei a, a bawlhhlawh sawngbawlna hmun a zauva, a ram a rem that zawk bawk si chuan keini ai chuan an sawngbawl tha thei zawk a, tum loh thleng thlengin an bawlhhlawhin pawi a khawih lo thei deuh. Keini chu tuna Aizawl khawpuiin kan hman mek, Tuirial lama bawlhhlawh paihna pawh a luang liam titih tawh niin a lang a. Kan bawlhhlawh hi ngaihtuah uluk a ngaiin kan AMC hotute hian an ngaihtuah ang tih pawh a rin theih.

Tuirial a kan bawlhhlawh sawngbawlna hmun hi SIPMIU lamin bul an tan kha a nia, bawlhhlawh tawih thei, leithaa chantir tura sawngbawlna te hi nikhata ton sawmnga her chhuak thei tura duan hian a tak takah chuan nikhatah ton khat vel lek a her chhuak thei ni awm tak a nia. Vaibelchhe li vel hmanga siam tur kha an han 'revised' a, vaibelchhe sawmli velah an han chhuah a. Mahse rei kan hman hmain vawiinah chuan kan bawlhhlawh sawngbawlna chuan min tlin leh ta meuh lo a ang viau mai.

Bawlhhlawh paihna hi Chhim phei tlangdung (Melriat lam) leh Aizawl khawpui thlang lam, Tanhril lamah siam leh tur ni awm a nia. Keini lo ngaih ve dan ngawtah chuan kan Airport cheina buaipui mek ai hi chuan kan bawlhhlawh paihna hi a hmanhmawhthlak zawk daih a. A chhan pawh kan bawlhhlawh paihna hi chu hmun thumah te chuan han awm sela kan ziaawm deuh turah a ngaih theih a. Chu chauh ni lovin tuna kan bawlhhlawh paihna hman mek hian min dawl lo thuai ang tih chu a hmuna enin a hriat viau. Chuti chung chuan Airport cheina chu kan ngai pawimawh zawk fe a, Tender pangngai chu sawi loh, Restricted Tender pawh ko hman lovin a Contractor chuan a thawk mawlh mawlh si.

Bawlhhlawh paihna tha tawk lo pawi em emna chu tunah hian bawlhhlawh paihna hi duh anga kan enkawl loh avang leh kan inthunun that theih loh avangin kawng kam hmun tam takah bawlhhlawh hi thawlh bo ruk a ni a. Aizawl - Khamrang te, Aizawl - Tuirial te, Aizawl - Hmuifang te, Aizawl - Reiek lamah te leh kawngpui hrang hrang sirah bawlhhlawh kawng sira paih thin kan awm a. Hetianga paih thin te hi an sual vang ngawr ngawr a ni bik chiah lo, Tuirial hmun chauhva zu paih tur chuan a buaithlak ve deuh a ni a tih theih ang. Tunhnai lawkah phei kha chuan Lengpui kawng ni awm tak, kawng kual zau lai deuhva bawlhhlawh paih tak rikngawt hmuh tur a awm a, a thlalak kha a darh viau a. Chu chauh ni lovin tlawmngai pawl, Save Mizoram Rivers te khan kawng sira bawlhhlawh paih, an hnena 'report' thei te chu lawmman hial pek an tum nghe nghe. An hmalakna a lawmawm rual rualin sorkar leh AMC tan chuan inngaihtuah nasat phah viauna awm tak te pawh a ni. Hetianga bawlhhlawh paihtute hremna dan te hi sorkar lam emaw, Municipal Council emaw hian hremna na tawk an la duang chhuak lo nge keini hi kan bengvar loh avangin kan hre lo tih lah kan chiang tawh lo lehnghal. Eng pawh ni se hremna a lo awm a nih pawhin mipuiin kan hre lar lo angreng viau mai.

Bawlhhlawh paihna hmun, Tuirial ami hi nikum kum tir lam khan a huhova tlawhtu zingah ka tel a, bawlhhlawh motor thlen dan leh a hmun hma te han en khan a manganthlak ru riauva, mahse kan sorkar lam atanga bawlhhlawh enkawltute chu an mangang ve tehchiam lovin ka hmu a. Vawiin thlengin Aizawl khawpui chhimlam leh Aizawl khawpui thlang lama bawlhhlawh paihna hmun turah chuan a takin hna an la tan lo niin ka hria. Chutih laiin Restricted Tender hmanga hnathawh tum, Chief Minister vua leh vang te an lo vir ve leh sek tawh vei nen, thla a muang lo angreng ngawt mai.

Kan bawlhhlawhin min chimbuai theih dan tur te, nakin zela kan chhiatpui dan tur te ngaihtuah hian heng hna hi uluk a ngaiin a hmanhmawhthlak a, mahse keini hmanhmawh ang leh vei ang hi chuan kan sorkar lam hian an vei ve lo ni ngei tur a ni.

Thingtlang lamah te pawh nakin lawkah kan bawlhhlawh sawngbawl dan hi kan la buaipui chho zel ang tih a hlauhthawnawm hle mai. Kan bawlhhlawhte hi tawihral thei lo chi a tam tak viau hnu hi chuan kan fimkhur a ngai lehzual a. Tunhmaa hnimhnah te, hnahthial hnah te leh tawihral thei dang ang kha a ni ve tawh lova. Kan bawlhhlawh tam tak hi chuan riral turin kum 50 tih lam a mamawhin mithiamten an sawi. Khaw tam takah chuan daipawn deuh, motor kal theihna hmunah bawlhhlawh paihna an siam a, chutah chuan kham awih deuhvah an bun pawp zel mai a. Engtikah emaw chuan chumi thlang lama lui chuan a la tuar ngei dawn tih hi a hriat sa. Hemi tidanglam tur leh chutianga kan tu leh fate tana thil buaithlak hnutchhiah lo tur chuan kan pawisa neih ang chhun chhun te hman daihzai a, ruahmanna te a tahtawl a siam a, uluk taka ngaihtuahna sen a tulin a lang.

Bawlhhlawh sawi takah chuan Aizawl khawpuia lirtheiin bawlhhlawh a chhuah dan kan endik dan hi chuan duhthu a sam lo angrengin ka hria. Kum nga kum ruk kal ta vel khan kan motor neih thar hlim ve laiin endik tur an ti a, ka va kal ve a. Endik tur kha an lo tam lutuk a, nileng hun hman a ngai deuhthaw mai dawn a. Kan motor a la thar tha angreng si a, ka haw a. Chumi hnu chuan thawm engmah hre lovin kan han awm leh vang vang a. A dang kan lei thar hnu lawk hian endik tur an han ti leh a. A phurawm lo khawp mai. Chutih lai chuan a tehna hmang miah lo pawh a man nghal mai theih tur City Bus leh Truck lian thenkhat chu kawng chho leh chho vak lovah te an tlan khu luai luai a. An hnunga tlan pawh hrehawm tham a khu a awm laiin tlin lo tak chungin motor nawlpui endik kan tum ni te pawhin a lang. Mipui tana hlawk tur leh zangkhai tur ngaihtuahna aiin mahni inthiar fihlim a, dan zawm anga lan duhna lam te a kawk rum rum law maw ka ti hial mai. Sorkar chuan eng dan pawh chhuah mah se, dan duhthusam a ni ang a, mahse a tulna laiah hmang hmasa se a lawmawm dawn mang e ka ti. Kan khawpui hi boruak chhiain tuam lo se, boruak thianghlim kan neih theih nan kan lirthei neitute hian an lirthei enkawl tha se tih kan duh tak tak a nih chuan, tihdan tur kan tlin tawk deuh hi chu awmin a lang.

Sorkar inrawlh lem lohna, thingtlang khua chu a fai hlawm hle mai a, sorkar hmunpui Aizawl a kan hmalakna leh kan rorel dan hi a ningnel zawkin a lang. Thingtlangah chuan khaw chhung miten thahnemngaiin hna an thawk a, Aizawlah chuan tlin tak tak mang si lovin sorkarin ro kan rel ang lawi ni te pawhin a lang hial. Kan thingtlang khua te hnenah hian a tahtawlin sum pe ila (V/C te, Unit te hnenah te heng sum hi pe lovin khawtlang din, Sanitation Committee kutah te emaw, YMA kutah te emaw pek ni ta sela), mithiamten bawlhhlawh paihna tur siamdan tur leh ngaihdan te thawhpui ta sela, tun ai hian kan thingtlang khua te hian bawlhhlawh sawngbawl dan hi an la thiamin an la ti tha lehzualin a rinawm.

Changkan kan tum tak tak chuan kan bawlhhlawh hi ngaihtuah a ngai khawp mai.