KUT HNATHAWKTUTE

Inthlan dawn apiangin kut hnathawktute ham­thatna tur thu Political Party ten an sawi thin a. An han sawi hmang hi chuan inthlan dawn chuan kut hnathawktute tan hian kawl hi a êng vawk vawk mai a. A tu pawh lo sorkar se hamthat lawih theihna tur thu hi an inthlan manifesto-ah a awm thin. Mahse inthlan a zova, an han sorkar ngar ngar a, inthlan leh a lo hun dawn chuan kut hnathawktute chuan a hmaa an beidawnna ngai kha an lo la chhawm reng a, an beiseina pawh tihhlawhtlin chuan lohvin a lo la awm reng thin. 

Kut hnathawktute inhnangfak nan leh din chhuah vena atan thil thar, kan la chin ngai loh thil chin tur te a lo awm thar thut a. Sorkarna changtu lam lah chuan, ‘Sorkar ruahmannaah chuan hei hi a ni a, hei hi chumi scheme-ah chuan tihtur a ni a, a tihdan tur chu chuti khati......’ an han ti a. Serthlum huan nei ngai hlei lo kha thawkkhata serthlum huan neihtir kan tum thul, kan la hriat ngai loh Jatropha kan ching thul, Oil Palm leh thildang sawi zel ila thenkhat tan phei chuan, ‘Min tih chhan,’ ti a huat tham khawpin kan ching lawr ta. 

Tunah kan sorkar chuan Mau lam a’n buaipui leh ta a. Hetah pawh kan Mizoram mau mausamin mau chi thar, kan la hriat ngai loh sorkarin a kuangkuah chat a ni. A buaipui dan lah a dang, a hma zawng kha chuan Party induhsakna te, a tui lo pui hnena eng ilo chinna tur pawisa pek te leh thildang tam tak, Official leh Unit inkara awm thei apui chi hrang hrang a tam a. Tun tumah zet chuan mau chingtu leh a ching theitu kan hriat hi an tlem ta raih mai a, kan sorkar Flagship programme chu mipuiah a pumpui kan thet dawn hauh lovin a lang. Eng tak ang zel i maw. Hei hi chu a kahpaha kan han sawi kai mai mai ni ta se, kan sawi tum ber chu mau ngawt pawh a ni lo, a kalhmang hi a ni.

Lei rem rap (State dinhmun luah) a kan awm hnuah kan sorkarin kan hriat phak ve chinah chuan kut hnathawktute din chhuahna tur tlawr taka a sawi laiin kan la hriat ngai loh thil leh kan tih than loh hmang deuh vekin min din chhuahtir tum ni awm takin a awm a. Mipui lah hian kan awih lo hlei thei lo zel mai bawkin a lang a. A hahthlak ngat ngat khawp mai. Pa tladah thuchang, ‘Hmeichhia chu bumna ngaiah an bum nawn theih zel,’ tih angrengin thu thar hahdamthlak tak tak hian kan inkai kal hnak hnak reng mai a. Ka chan ber chu naupang kan han tihder a, ‘Sawlai lawkah sawn chu chu a awm, lo kal rawh,’ tiin an kal peih lohna hmuna hruai kan tum a. An rin aia a lo hlat chinah, ‘Ka peih tawh lo,’ tiin an han thu tau a. Thlemna hmanraw dang hmangin thu mak pui pui kan han fah a, a reiah chuan mahni a hriatna nei ve ta lo ngang chuan an awih leh a, min zui leh nge nge a. Chuti ngawt mai chuan kan inhruai rei ta fe zawng a nih hi. 

Rangva sem atangin cheng nuai khat, cheng nuai khat atangin cheng nuai thum...... kan kal zel mai zawng a nia le. Hetih chhung zawng hian kut hnathawktute hi a Group ang emaw, a Cadre ang emaw chuan he Mizoramah hian an thangtlawm ngat ngat a ni ber mai. Vawiin thlengin, ‘Engnge i thawh?’ ti a zawhna hi Mizoramah, ‘Engmah ka thawk lo, a rem remah ka inhlawh a,’ tih te, ‘Engmah kan thawk lo, ram hna hi a ni mai a,’ ti tein kan la inchhang ta zar zar mai a. Ram hnathawk chu kan indah hnuai a, kut hnathawka eizawng dangte pawh kan indah hnuai tlangpui. 

Hetih lai hian Mizoram sum leh pai, ei leh bar dinhmun siamtu ropui ber chu kut hnathawktute an ni ngat ngat a. Kan luipui dung thlai hmun siamtu te, kan luite kam thlai hmun siamtu leh buh hmun siamtu te, tlangram lo neitu te, kan hnathawktu thahnemngai leh sorkar beisei hauh lo, sorkar atanga puihbawmna dawng hauh lo tam tak te hi kan sum leh pai innghahna an ni. A pawisa faiin heng mite thawh chhuah hi tam lo mah se an kuta sum awm hi a tlangpuiin a insemzai bik. Sum leh pai dinhmun hrethiam leh chhut thiam te hian eng angin nge an chhut chhuah a, engtinnge an tih ka hre ve lo, mahse heng kut hnathawktute kuta pawisa awm hian kan ram hi a tungding a ni. Thingtlang hmun tam takah i kal chuan an khuaa pawisa lo luhdan leh mimalin an lo hai luh ve theihdan hi han ngaihtuah la, bo map map chang i nei ang. Chutih laiin thingtlang hmun thenkhata Unit hruaitu che fuh laklawh chuan nuai za te, nuai sawmhnih te, nuai sawm te hi an bepui buk pelh ngawk ngawk ve thung. Veng hmawr lama a chang fuh ve lo thenkhat tan lah pawisa awmna hi hla vang vang tak a ni a. Thingtlang chu sawi loh, khawpuia cheng tam tak tan pawh eizawnna chungchangah chuan kut hnathawka inhai chhuah emaw, sorkar rorel felna hmanga pawisa hmuhna nghet neih ve dan chu buaithlak tak a ni.

Heti khawpa kut hnathawktute an thangtlawm a, an chan a chhiat a, anmahni an inhmu hniam ta mai hi ram hruaitute tan chuan muthilh theih loh phah tham khawpin a lungchhiatthlak a. Mahse keimahni duan, keimahni ruahmanna anga an thiam loh zawng taka din chhuahtir tumin hei chen kan bei chhunzawm zel ang a ni. An thiam zawng leh kan ram leilung mil a din chhuahna siam tur hian chuti takin a harsa si lo. Development principle mawlmang leh rintlak tak chu - Hmasawnna chu a thawk peih leh a taima apiangin an ban phakah a awm tur a ni - tih hi Chanchintha Bu khawimaw laia awm ve awm hial khawp a nih laiin chuti lo zawng chuan kan saipui kal ngut ngut a, uitang rualin, ‘Heti zawng a ni love,’ kan tih laih laih pawhin kan bauh ding zo lo mek zel zawng a ni.

Thlai hmun tha te hi a siam ngai lo siam thartir tum lovin a siam tawh sa te thlai phurh chhuahna kawng hi siam that ni sela, buh hmun nei ngai reng reng lo te hi buh hmun siam tanpuina pe lovin a nei tawh sa te kalkawng hi siam thatsak ila. Engmah la ching ngai lo, Party Office a kumpui linglet a thu thin te hi ser huan siamna tur pawisa pe lovin ser huan nei tha tawh te ser phurh chhuahna kalkawng hi chei hnum mai ila. Englai mah a ‘construction’ la khawih ngai lo, hmel han en reng reng pawh a mahni hnathawhna hmuna zan khat pawh riah tumna nei lo hnena ‘contract’ nuai za man man pek te hi chu tihfuh vak ngaihna a awm lo sa. A thawk thin leh a thawk sa te endik leh en fel nan hian pawisa te hi dah tam ta zawk ila, a endik dan kawngkal hi siamthat deuh niin thawk tha lo tan hlauh tur leh mitmei ven tur te hi siam pung ila kan pawisa hian hna a thawk hlawk zawk ang.

 Chu chauh ni lovin hetianga kut hnathawktu hlawhtling leh mi tumruh te, mi taimate chawimawi a, tiphur tura pho chhuaktu (LPS Kut hnathawktute huang) te ang te hi chawisangin pawisa faia an tha thawh tanpuina te pawh siam ni se. Hmun hrang hrangah thlai thar kût leh mipui phurna tur ruahman ni sela. 

Tuna kan tihdan ang hi chuan sorkarin tihtur thar a ngaihtuah chhuak zel a, a sawi vul chiam a, mipuiin an han hlawkpui theih hunah emaw, a that leh that loh hriat tak tak hunah emaw chuan kha sorkar kha a lo danglam daih tawh thin a. A chang phei chuan hahdam zet maiin, ‘An rawn chhunzawm ta lova,’ an ti fel thliam a. Mipui tan sorkar min hruaina kawng hi zawh thiam a harsa em a ni. Kan thiam sa, kan tih sa reng, kan phurpui sa reng leh kan eizawnna kal mek te hi vaw belin sawhnghet ila kan that zawk hi a va rinawm em!