PUBLIC INTEREST

Tlem lai khan chhiah awl chungchangah ‘Public interest’ tih tawngkam kha a lar hle a. Lar lo thei pawh a ni lo, chhiah hi thil pawimawh tak mai a ni a, a chawi tura ngaih ten an chawi hi thil tul tak leh pawimawh tak a ni a. Chutihlai vek chuan a pe tura ngaihte’n an pek loh hi thil ngaihmawhawm tak a ni thung tih chu khawvel inkhel thiam ber berte meuh pawh an chhiah pek tur an pek loh chuan ngaihdamna awm lovin lungin tang tur te, pawisa chawi belh tur tein an hrem thu chanchinbuah kan hmu thin.

Chhiah pek chungchang hi a pawimawh avang leh a rit ti zawnga ngaihtuah chuan thil rit tak mai a ni a. Sapho fiamthuah phei chuan keini lama kan hriat ve lutuk loh, chhiah pek leh pizawn leh pasala nu te chungchang hi thil huphurhawm leh phurrit sawi ngam si loh, pumpelh hleih theih loh anga tarlan a ni chawk.

Public interest chu mipui tam ber that tlanna tur thil ni awmin Dictionary lam chuan min hrilh a. Tlem laia kan State chhunga kan inhnialna bul kha chu ‘Football hi public interest a ni nge ni lo,’ tih kha a ni ber. Mi engemawzatin an thatpui avang ngawt hian chhiah awlna khawpa public interest angah football hi sawi theih a ni em tih kha ngaihtuah tur chu a ni.

Football hi public interest a nih chuan Basketball hi a ni ve ang em? Badminton hi a ni ve em? Computer Games hi public interest a ni em? Zawhna tam tak a piang lo thei lovang. Infiamna hi public interest anga kan chhiar dawn chuan Music hi public interest a ni ang em? Music hi public interest a nih si loh chuan eng vangin nge infiamna chu a nih bik ang? Music hi public interest ni ta se fiamthu hi a ni ve ang em? Fiamthu hi chu zai peih lo leh inkhel ve ngai lo pawhin kan lawm tlangpui a, a public interest viau zawk lo maw?

Public interest a nih vanga Football chung­changa chhiah kan inawltir emaw ni kalhmang kha chu tlemin a danglam deuhvin ka hria a. Sumdawnna Firm pakhat, NECS (North East Consulting Service - ka hriat sual loh chuan) zawk kha chhiah awltir an ni a. Chhiah an awltirna kha Football thil ni lovin in sak lam thil a ni. A neitute an thuhmun tho tih vel vang a ni ta ber ang chu. Aizawl Football Club (AFC) kha an lawmman dawnah emaw zawk khan awltir ni se chu a dik leh dik loh lam chu thu hran, chhiah awl hi kan phal lo a nih rau rau pawhin a kawngkal deuh zawk chuan ka ring a. Chuti a nih loh vek chuan AFC Champion kha kan sorkarin a lawmpui duh hrim hrim a nih chuan an chhiah awltir zat kha lawmpuina pawisa pe mai sela a kawngkal zawkin a rinawm. Sorkarin a lawmpuina chu sawisel a buaithlak viau mai thei e.

Hmanlaiin Hrianghmunah an kohhran Secretary a chesual a, an khuaah ziak thiam dang an awm si lova, amah phuar aiah a nu an phuar e tih fiamthu an sawi thin a. Chutiang deuh chuan kan Football Club ngainat tak mai Champion lawm nan a neituten in sakna lama dan anga an chhiah chawi tur kan awltir ta daih a. Chhiah kalhmang thlirna leh sorkar mita thil thlirna tarmit atang chuan a dik thei chiah lo.

A public interest laiah chuan eng hi nge public interest tih ngau ngau pawh hi ngaihtuah chian viau a ngai. Kei ka ngaihtuahnaa lo lutah chuan Education (Zirna) te, Health (Hriselna) te, Drinking Water (tui in tur) te, Industry (thil siam chhuahna) te hi ram tam takah chuan public interest an tih tlangpui chu niin a lang a. Keini ramah chuan tunlaiah tak phei chuan kalkawng te hi public interest chu a ni ta viau maiin a lang a. Power Supply te pawh hi mipui nawlpui tan chuan pawimawh tak a ni. Power Deptt. Football Club hi champion ta se a enkawltu (Manager leh Coach) te hi pawisain kan sorkarin a vur ang em? Anih leh PWD Player te Champion ta se?

Mi zawng zawng huap thil, kan intawm vek thil, kan hman tlan vek leh a that loh palh a kan tawrh vek thil hi kan tan public interest a ni mai awmah ka ngai a. Industry bik hi tunhma atangin ram changkang lovah chuan thil siam chhuah hi a harsat theih em avang leh engemaw kan siam chhuah a, a tui mite fuih phur zel loh chuan ram a changkan theih si loh avangin a bik takin chhiah chungchangah te hian an dimdawih a. Kan sorkar ngei pawhin hmanah khan Mizorama thil siam chhuah te chu duhsak bikna dan, Preferential Purchase Rules te pawh a siam a nih kha.

Sorkar pawisa reng reng hi dan ang tak leh fimkhur taka hman tur a ni a. Tunhma chuan cheng khat pawh hi eiruk thiang lo a ni. Tunah chuan cheng khat te hi a hmanna a vang ta em mai a, kha thu kha a lar ta lo. Chutichung pawhin sorkar lehkhabu (account matter) lamah chuan pawisa inmil lo hi a awm thiang lo reng a ni. Chhiah a ni emaw, sorkar Deptt. pawisa hman a ni emaw, sorkar pawisa tihchingpen te, tul lova tihheksak te, fimkhurpui loh te hi sorkar danah chuan a thiang miah lova. Mahse tunhnu hi chuan chuti teh he hu hian kan fimkhur ta pawhin a lang lo. Dan ang thlapa hman chu thil harsa leh buaithlak tak ni mahse a tak taka ngaihtuah a pawm theih tal (a ziak lam nen inang lo mahse) a ni ve tur a ni. Chutihlai vek chuan a tak tak chu eng pawh ni se a ziak lam tal kha a dik tur a ni tlat bawk. Helai thil harsa changchawi hian sorkar pawisa hi mi tam tak chuan an basa ngam ta lutuk a, mipui mimir, thiam nei ve lo leh kalphung hre ve lo tana han en pawha awm lo ngawih ngawih thilah pawh kan tlangnel ta hle. Nuai 62 hmanga in sak sa han vuak thiah mai te kha chu sorkar pangngai kalphungah chuan tuemaw talin hremna tawrh ngei ngeina chi a ni.

Sorkar pawisa hi kan chhiah pek khawm atanga lo awm a ni a. (A tak takah ni vek kher lo mahse chutianga enkawl tur chu a ni). Chuvang tak chuan sorkar pawisa hi mipui pawisa a ni a, ram changkang apiangah chhiah petu mipuite chu sorkarin a zah a. Ram changkang lo apiangah chhiah petu mipui an bet thin.

Dan rorelna hmaah chuan sorkar pawisa hi mipui pawisa a ni a, chuvangin sorkar hnathawkte hian hman sual theihna an nei reng reng lova. Mahse keini chuan an hmang dik lo thei emaw kan ti tlat ni te pawhin a lang. Miin sorkar pawisa a hman dik loh chuan rorelna hmaah tu pawhin kan kalpui thei tih hriat a tha khawp a. Public interest pawh kan thliar fel thiam a pawimawh khawp mai.