FAINA

Sorkar laipui lam aṭanga thuchhuak zarah faina lam kan bawhzui ta hle mai a. Eng vang pawhin faina thu hi chu tuipui ila thil lawmawm lam a ni.

Faina chuan kei­mahni theuhah hlawkna a thlen a, zahawmna a thlen a, changkanna a thlen nghal bawk avangin faina chungchanga kan tih zawng zawng hi chu thu lawmawm lam vek a ni mai.

Pawnlang taka thil lang sa chu faina hi hmun remchang lai apiangah vawn a awl. Aizawl khawlai aṭangin han teh ila, kawngpui mar tha lai apiang hi mipuiin kan zah a, tlema tawphnawk nena inhmeh lai deuh apiang hi a tawp mai. Kawngpui emaw, kawtthler sir emaw, lei tla khawm awmna emaw, khuar lai leh tawphnawk sa apiangah mipuiin bawlhhlawh an paih thin tih hi a lang sa reng a. Heng hmun te hi kan cheimawi emaw, kan siam rualrem theih emaw chuan faina kawnga kan tha thawh hian awmzia a nei lehzual ang.

Kan tuihawk luankawr tam tak hi chu a zahawm lovin a nalh lo sa khawp mai a. Heng tuihawk luankawr te hi hei aia nalh leh zahawm zawk hian siam ila chu mipui pawhin bawlhhlawh chhek nan hman kan inthlahrung ang. Tuihawk luankawr tawp tak leh tlabal angreng takah chuan mipui tan bawlhhlawh theh luh mai hi a inthlahrunawm lova, tuihawk luankawr mar tha leh felfai deuh na na na chu kan zahder zel. Tuihawk luankawr leh kawng inhnekna laiah hmun tam takah lei tak a awm a, chung lei tak te chu a zahawm nep zel bawk.

Kawtthler leh kawngpui dunga tuihawk luankawr siam hi chu sorkar mawh liau liau niin a lang a, an siamdan nalh leh nalh loh pawh sorkar mawhphurh bawk a ni. Kan sorkar Department, tuihawk luankawr siam thin te hian tuihawk luankawr an siam hian uluk takin siam sela, siam satliah mai lovin tha tak leh nalh takin siam se a duhawm ngawt mai. An pawisa ‘estimate’ emaw, ‘sanction’ emaw hi chuan nalh leh tha taka siamna hi a daih zel. Hlep tam duh deuh hnathawktu te leh hralh chhawn ‘contract’ hna te avang mai maia kan hna hi nalh lo leh chhia a ni fo. A enkawltute inthlahdah vang leh ngaihsak tawk loh vang a ni fo bawk. A pawisa tlem em em vang leh thawk tha peih ten an thawh duh loh vanga a thawk duh awmchhun kan thawhtir hram hram vanga kan hna hi tha lo a ni lo. A endiktute leh enkawltute duh uluk tawk loh vang mai maia kan tuihawk luankawr siam te hi nalh lo a ni.

Tuihawk luankawr tha kan neih hma chuan faina hi ziktluak takin a bawhzui theih loh niin a lang. Bawlhhlawh paih inthlahrunawm lo ngawih ngawih khawpa tuihawk luankawr tenawm leh tawphnawk hi kan ngah hle mai a. Kan pawisa senso leh kan tuihawk luankawr hi a induh lo tawp tih chu chiang takin kan vengah bawk ka hmu a. Pawisa tam tak mai PHE Department aṭangin a lo kal a, mahse awmze nei lova duan chhuah, awmze nei lova tihzuzi tak a ni. A hna kha a vengchhung roreltute lo enpui tura siam duh si lovin a Department lamin an ngaihsak zui leh si lova, cheng nuai tam tak (nuai 70 Project lai) si kha a zuzi ta vek a. A thahnemngai deuhvin an thawk uluk a, a thawk chhe laileng hnathawh chu tunah hmuh tur pawh a awm tawh lova. A then phei chuan thawk hauh lovin bill an la vek a.

Hetihlai hian a tuihawk luankawr siam fel si lo, tuihawk leh bawlhhlawh kal ralna tur ruahman fel si lovin fai duh ber ni awm fahranin faina thu kan sawi leh vak vak lawi si a. Kan lemchanna khawvel hi a zau ve derh dawrh ngawt mai. A nuihzatthlak duh viau nachhan chu kan mihring duhzawng leh kan mi duhsak zawngten an hlawk phah dawn ni a kan hriat phawt chuan a hna chu eng anga chhia pawh ni se kan pawi ti hauh lo tih a lan reng lai hian thil tha duh ni awm taka mipui hmaa kan sawi leh chiam chiam duh lawi si hi a ni.

Phiah fai theih khawlai, phiah fai tlak khawlai, enkawl that theih tuihawk luankawr hi nei ila hei ai hian kan fai lehzual ngei ang. Thingtlang khuaah nasa takin an inzirtir a, tih patawk an chhuah a, fai takin an inenkawl thei a. Aizawl khawpuiah hi chuan chutianga thingtlang khua anga inkilkawi chu a harsa khawp mai. Chutihlai chuan khawlai felfai deuh erawh nei ila chawplehchilhin khawlai zahawmna chuan faina kawngah thui tak min hruai ngei ang.