SORKAR RAM

Tunlaiin Aizawl khawpui chhungah AMC-in kea kalte kalna tur (Footpath) te siamin daidanna pal (railing) te a siam a. Kawngpuia an hnathawh chu mimal thenkhatin an duh lohna leh an huphurhna te an tilang deuh a ni awm a.

Sawi loh tur sawi­tute : Kan ngaihdan hi a mak ka ti fo thin a. Kan sorkar bawk hi ka dem letling hlauh duh angreng. Ka zawhna chu - Engtinnge kawngpuia sorkar hmalakna hi a zawn a mimal in sa te hian an sawisel ngam? tih hi a ni. Engti enkawl hian nge kan inenkawl a, kan sawi loh loh tur leh thil tih sa loh loh hi kan khawpuia cheng mipuite hian engtinnge kan tih ngam zel zawk chu le? Kawngpui, kan kawtthler kamah mimalin in an nei a, kawngpuia sorkar hmalakna chu thunun te an tum ta mai tihna a ni a. A zialo zawk ngawt mai. ‘Zawk’ ka tih kual kawi nachhan chu an thiltih hi a awm lo leh lutuk a, an ti mai hi mak ka ti tihna a ni.

Dan bawhchhe huangtau : Mizoramah chuan vantlang kawngpui bula awm, a bik takin kawng thlang lama awm zawng zawng hian dan bawhchhiain in kan sa ti hial ila a dik thei thovang. Kan ban phunna a thlang deuh a nih pawhin vantlang ram kan ei hi chu rin ai takin a nasa zel a. Chuti a hnu hmanah kawngpuia sorkar thiltih dan tur te kan la sawi ta dah a.

Sorkar thu thu a ni : A sorkar lam (tun tumah chuan AMC) lahin an tiho ve bawkin ka hria. Chutianga sawi tur awm lek lo chuan a tir aṭangin an House Pass (LSC) copy te chu Land Settlement (Revenue) Office aṭanga la chhuak sain a sawi buaitu apiang chu an ram tehsak nghauh nghauh mai awm tak hi chutia ti ta lo chuan tawngkamin an inhnial kual mai mai ni awm tak a nia. Ka hriatdan hi a sual loh chuan an LSC huamchhung pawh ni sek sek se mipui vantlangin an mamawh a, sorkarin a mamawh tak tak a nih chuan zangnadawmna pein ram an laksak thei thovin ka hria a. Chu tihluihna dan aṭang chuan tumah hi kan fihlim lo.

Mi huangtau kan vulh : Ram leilung chungchang hi thil pawimawh tak a ni a, sorkar thuneihna nasa tak a awm a. Mahse mimal zaktheilo hi roreltu lam hian kan ngam lo fova. Mimal ngam loh neih hi sorkar zahawm lohna a ni a, inawpna (governance) tibuaitu a ni bawk. Kan vengah YMA-ten kawng kan siam a, mi pakhat pawhin, ‘Ka kawt hi tihsan ka phal lo,’ a ti mauh mai a. Sorkar kan ni ve lova, han hnialpui tur pawhin lamtang pawh ka nei zo ta si lova, kan tisang ta lo mai. Mahse thil awmdan ngaihtuah chuan a thu a ropui lo khawp mai. Mahni kawt kawngpui thleng thlenga rorel tum mimal hi kan inawpna hian a hril chhuak teuh ta mai em maw ni tih tur a ni.

Party lian meuh tihdan : MNF sorkar lai khan Chief Minister khan vantlang hriatah, ‘Dan te chu a awm ang a, mahse a hrula kal dan a awm zel,’ tih thu kha thiam takin a sawi a. Kha thu kha a lo ril hlein dan te hi hel kual dan awm zelin kan ring ni ta hian a lang chho ta zel a. Bawngkawnah sorkar tan sorkar hmasa hun lai khan ram lei niin kan lo hria a. Sorkar ram, sorkar lei emaw kan tih kha tun hnu hian mimalin mimal dang hnenah an lo hralh daih mai ni awmin a lang ta tlat a. A tira sorkar tana sorkarna chelhtuten an lei ngei ni a lang kha sorkarna chelhtute an lo inthlak takah chuan Party tana pumbilh duhna te a lo piang chho ta zel nge ni, a neitu ni hauh lova kan hriat chuan a hralh ta ni tlatin a lang a. Kan thu a chingchivet ta khawp mai.

Kan ram lei dan kha : A tir aṭanga kha ram neihdan hrim hrim pawh kha a fuh lovin a lang. Contract engemaw inpek avanga sorkar tana neih tak kha niin a lang a. A lehlam zawnga chhut chuan sorkar tana thahnemngaihna ni te pawhin a lang a. Mahse contract inpek avanga ram, cheng nuai za man lai mai neih theih a nih chuan a contract aṭanga hlawkna awm tura beisei kha a sang lulai em mai a, kan Estimation te hi a lo va hlei hluak awm ngai ve tih kha rilruah a lut lo thei lova. Kha contract hna thawktu hnathawh kha endik thiang lo ang hial a ni tawh mai awmin a lang bawk a. Kan awmdan chu ngaihtuahawm tak a ni. Chuti lo ni ta se a ram chu a landanah chuan sorkar tan a thlawna pek (donate) anga a kal a tul dawn a. Ram pekna lehkha (document)-ah chuan tu hmingin nge a kal tak ang? Sorkar hnena pek a nih chuan a pass chu land-lease a siam a ngai ang a. Chutia land-lease a nih chuan hralh thiang lo, hman tangkai loh chuan mimal kuta lut thiang lo a lo ni leh ang a. Mahse mimal kut emaw, mimal hminga awm emaw chu sawi loh, mimal hminga hralh a lo nih tak bawk si chuan a thu hi a hnawk ta viau lo thei lova. Tunah hian MNF Party President-in document nena sawifiah a intiam anga a sawifiahna hi kan nghak ta thuap mai a. An sawifiah lo emaw, an sawifiahna hi a pawmawm lo emaw a nih ngat chuan a Party pum pui tan pawh hian sawi leh tur chu a vang viau thei ang.

Kan contract hna tam tak thawhdan hrim hrim pawh hi Mizoram sorkar hnuaiah hian mipui vantlang hian hei aia fet leh rintlak zawk kan beisei laiin contract hna pakhat inpek avanga miin in hmun, cheng nuai hlir 150 man zet an thlah phal a nih chuan kan contract work nghaisak dan hi chu a ngaihtuahawm ngawih ngawih phawt a. Chutah sorkar ram kan endan leh kan ngaihtuah dan te hi keini ang tan chuan hriatthiam phak a ni ta lo.