Guest writer
PL Liandinga
LALHRUAIZELA THIHNA
Samtlang tlangval, Lalhruaizela, a hnathawhna hmunah tawhsual tawkin a boral a, lainattu leh khawngaihtu an thahnem hle mai a, a lawmawm ngawt mai. A ralna tling khawm pawh kan hriat ve phak chinah chuan a tam pawl tak ni tawhin ka ring.
Hruaizela te chhungkaw dinhmun hi ka hrechiang vak lova, mahse thil pakhat, mipui rilru dengtu zinga mi ni a ka hriat chu, ‘Mizo tlangval rothap, chhungkaw eizawnna avanga thi,’ tih kha thu inthawn darh zingah ka hmu a. He thu leh he dinhmun hian mi rilru a deng zual niin ka hria. Helai thu hi ngaihtuah zui a ngaiin ka hre bawk.
Tunlaiin Mizo tlangval, rothap lo zet zet mai, chhungkaw ei chu sawi loh, mahni ei khawp pawh hlawh chhuak lo an awm ta nual niin a lang a. Kan tlangval thenkhat ni satliah mai lo, tlangval engemawzat hi chu ngaihawm lo zet zet kan kawl ta nual a. Hnathawh hun laia fianrial a thu bial tel tel, thawh lam aia duh ngah hmel pu zet zet, inti changkang awm taka hnathawh lohna thuamhnaw inbel tlangval hmel hi Mizoram hian a ning hluah hluah a, chutiang ni lo hmel chu Lalhruaizela-ah hian kan mitthla ni ngeiin ka hria.
‘Tlangval, bike nei nalh tak, Jeans da lam ha, khaw kar kawnga chak taka a tlan laiin a che sual palh a, a boral,’ tih ni ta se hetiang zat ralna hi a tling khawm hauh lovang. Kan tlangvalte awmdan tam tak hi chu a sawitu nih pawh kan inthlahrung zo ta. Zan lamah engnge an tih chiah hriat lohva rei tak meng, tlai taka zing tho, thawh hnu atanga rei tawk taka chhungte leisak bike a chuang, chuan ve chhunah chuan nunau leh vantlang kawngpuia intlansiak ni awm fahrana tlan ching te hi Mizoramin kan ngaisang lova, kan ngaina hek lo. An tlan chak pawhin thei kan ti hauh lova, ngeiawm kan ti zawk a. Tam tak phei chuan an chetsual te kan ring a, an lo che sual palh a nih pawhin lainat tumin kan thlir vak lo. Mahse mi vanduaina kara tawngkam mawi lo rawlh te, mi fate laka tawngkam hriam leh zum chehtu nih te chu kan duh loh vangin kan en liam deuh mai mai zawng a ni.
Kan tlangval tam tak tan hi chuan eizawnna hmuna tawhsual tawh te chu a harsa phian ta ve ang - eizawnna lam hna hi an thawk tlem lulai em mai. An han pawn chhuak ve te pawh thenkhat hi chuan mawza bun chungin chappal an han bun a, khawlaiah te hian an han leng ta dah a. Hetianga mawza leh chappal nena chhuak hlau hlau chin tawh hi chu an inthuam dan atang pawhin YMA thutthleng pakhat han chawi sawn lawk tur pawhin tirh an inthlahrunawm sa. Hna thawk tur ngat phei chuan beiseiawm lo ve thei tak an ni. Chu chu ‘tunlai’ an ti. Nula inchei tlabal lutuk hi vei tur a nih ngai chuan tlangval inthuam tuai lutuk hi ngaihmawh tur a ni ve ngei ang.
Mipa chu chak tur a ni a, mipa chu huaisen tur a ni. Chu chu mipa nihna tura kan pianphungin a hril chu a ni. Tharum hmanna a nih phawt chuan eng anga tangkai leh ram leh hnam leh chhungkua bakah mahni tan pawh ni se engmah tel vena reng reng nei lo anga awm mipa hi an hmuhnawm thei lo. Puipunna hmun leh inkhawmna te, nunau zinga intih rorumna lam chi a nih lohva, hnathawhna hmun leh eizawnnain a phutna hmun te a nih lek phei chuan tuaipheng tih tawk vela ngaih a ni fo.
Hetiang mipa, mipa nihna vawng lo kan hmuh hnem avang hian Lalhruaizela thihna khan kan lung a kuai a, kan thin a dek zual niin a lang. Tunlaiah tlangval, chhungkaw tana hna rum thawk a nitin eizawnna kawnga kal hrim hrim hi Mizo thinlungin a ngaisang a. Hmeichhe tleirawl lungmawl, incheina leh Korean tihdan vel kurpui tawk te te hian ngaihsan nachang hre lem lo mah se puitling deuh thinlung chhungril chuan a ngaisang a ni. Kut hnathawh remchang lo em em a inchei nitin ringawt mai, zirna lama thiam nei leh an zir thiamna hmanga thawh theih fumfe nei leh mang si lo thalai hmel hian Lalhruaizela kha a tiropui zual a, a tilainatawm zual bawk.
Hmeichhia chu rimtui se, fai se, inchei se, nalh se, hnaivai te teah hian lawmawm angreng tak takin thil te hi sawi se, engkim mai hi a that leh that loh lam aiin a nalh leh nalh loh lam te hi lo ngaihtuah zel se Pathianin a siamphung te pawh a ni ve ang. Mipa erawh chu huaisen phawt se, chak te pawh tum ve se, tawrhchhel te leh eizawnna lam te pawh ngaihtuahtu tur a ni. Chu mipa leh hmeichhe nihna inthliar hrang chu ngaihtuah lek lova mipa inchei atchilh, a hahdam lam apiang um, hlawkna awm lova khawlaia teirawlai ang chi chuan Lalhruaizela te ang dinhmuna ding te chungah lainatna te, ngaihsanna leh zahna te an tiang khawm zel ni berin a lang.