K.L.LIANA

Mizo mipui nawlpui thinlunga hmun luahtu tak pakhat, K.L.Liana a’n thi a, a khawharthlak rawih mai. Vanglaini chanchinbu a thuziaktu nghet paruk zinga pahnihin mual min han liamsan ta a. An dam lai pawha kan tluk loh leh keiniho min timawitu ber ber pahnih an han liam takah chuan keini ang tan chuan a zamawmin an uiawm lehzual ngei mai. Mafaa kha chu keini aiin a kum lamah a naupang deuh a, K.L.Liana chu inrual tlang anga inngai ka ni a, mahse a kum tak chu keini aiin a lo upa a, a zahawm lehzual. 

K.L-a kha pa ngaihawm tak mai a ni a, inkawm tam mang si lo khan ralkhat atangin kan inngainain kan innel hle a, ama fel vang a ni ber mai. Nel taka mi han sawisak zauh te kha a thiam riauvin a inphah hnuai thei riauva, chu vang chu a ni. Mihring inphah hnuai thei lo hi chu kan ngaihnatawm mawh riauva, an tawng tlem emaw an tawng tam emaw, mi inphah hnuai thei chu kan ngaina chawk. K.L. Liana kha mi inngaitlawm a ni. 

Inngaitlawm viau e ti lo chuan mi tum lum ve tak mai leh rilru lian angreng tak mai niin ka hria. A hna nena inhmeh lo angreng tak mai khan a sam te kha a zuah lui tlat mai a. Han met ve reng reng se ni mai awm hi a duh der lo niin ka hria a. Amah anga Officer, a hnathawh pawh midangte inkara thu tlukna siamtu tan khan sam han zuah kha a remchan lohna tam tak awm chungin a duhdan a nih avangin a zuah lui tlat niin ka lo ralkhat ngaihtuah ve a. Mi ngaihdan ang anga phet kual mai mai emaw, tu te mawi tih zawng ang emawa han awm tum hram hramna kha a nei duh lova, mi pawi sawi lovin, ama duhdan huang chhungah a cheng lui ve ni te pawhin ka hria a. Chu chuan a rilru engemawchen a tarlangin ka hria. Amahah khan huaisenna kha a awm tlat a ni.

Kan inhmuin kan inkawm ve leh zauh thin a, chutiang hunah chuan ngaihdan thuhmun nei deuh reuh kan nih avangin hawihhawm taka han inkawm leh phung han thluk viau te hi kan ti ve mang lova. Mahse ka pension hnu (2015 hnu) a a pisaa ka va len luh tum chuan mi an Officer senior ve tawh a, tunhma anga fiamthu lutuk leh phungthlu lo angreng taka va luh kha chu ka duh bik lova, tlemin ka inthlahrung der ve deuhva. Tihtur nei hlek lova leng lut ka ni a, ka ngaihtuahnaah chuan thiante pisa han inhmuhpui leh mamawh nei hauh lova han intlawh zuai te hi chu a lawmawm ve thovin ka hria. A hnathawhna lamah thlemna a tawh leh tawh loh te ka’n zawt mai mai a, chutiang thlemna ang chi a tawh loh thu te pawh min hrilh. Setana pawh hian thlem awm leh awm loh deuh te hi a thlu ve deuh thin em maw ni ka ti.

Mizoram mipuiin amah kan hria a, amah kan hriat dan kha a awhawm hlein ka hria a. Mi rinawm leh dik ni a tlang hriat a ni a. Khatiang dinhmun luah tur khan huaisenna tam tak a ngai. A nihna anga kan hriat kha kum tam tak chhunga a hlawh chhuah a ni. Mihring nihnaah hian rinawmna leh dikna hi a pawimawh viau mai a. Mi tam tak hi chu an dik lovin an rinawm lo hauh lo, mahse an thinlung khawimaw laiah hian, ‘Kan la rinawm tluan thei lo maithei a....’ tih a riak deuh reuh niin ka hria a. Chumi avanga an sawi duh sawi vek ngam lo, an awm duhdana awm vek duh kher lo te an ni thei. KL-a kha chuan engtikah mah rinawm loh a tum lova, dik lova thiltih a dam chhungin a tum lova, chuvangin a sorkar hna thawh lai pawh khan huai takin eiruk that lohzia leh demawmzia te kha a sawi ngam a. Amah ang tluk thova Officer lian, amah aia inchei fai leh zahawm tum, kohhranah pawh chanvo mawihnai tak chang, mahse a sawi ang sawi ve ngam lo khan Mizoram hi kan luah dul a. Chung karah chuan mi rinawm, rinawm zel tum tlat, K.L.Liana kha mipuiin kan hre ta a ni. A rorelna hmuna a awm mai mai kha tu tan emaw chuan ngeiawm ve thei tak tur a ni thei a. Mahse a ngeitute pawi a sawi vang leh thil dik lo a tih vang ni lovin a rinawmna khan midang pawi a sawi vang mai a ni. 

Sorkar hna te thawkin pension thlengin kan awm ve a, pension hnuah pawh hlawh nena induh lo pui puia khawsa kan hmu chhunzawm zel a. A fatu lamin heti zat zat kan paipawn haw tawh hnuah engtinnge Mizoram hian hnathawhna tur pawisa a la neih zawk le? tih chang a awm rum rum thin. Thenkhat chu Secretariat lama thu te an ni a, a then chu Accounts leh Treasury lama awm te an ni a. Mi tam berin kan hmuh phak hnathawhna hmuna awm te hi hlemhletna kawngah chuan dem an hlawh a. K.L.Liana te awmna hmun phei kha chu a timi tan chuan thlemna nena inchenchilh rengna tur hmun a ni a. Mahse K.L.Liana chu thlem ngam loh turin a insiam a, a thlemtu tan a lakah thiam loh chan a awl dawn tih a lan reng avangin ‘Thlemna te chim phak lohvin....’ tih hla ang maiin lungmuang takin a leng thei a. Khatiang mi kha Mizoramin kan mamawh ber te zing ami a ni a, a ngaih pawh kan ngai reng a nih hi. Mi tam tak inti rinawm ve hi chu mi thenkhatin, ‘A awmna hmunah eiruk tur a awm hlei nem,’ min ti thei a. K.L.Liana erawhchu chutianga tih ve chi awzawng a ni lo. A dinhmun kha thangthat lak harsatna tur tak ni mah se ani chuan thangthat lak nan a hmang hlauh a. A hmang satliah mai a ni lova, a harsatna lai tak chu a tawn tlang hneh em avangin ‘Rinawmna symbol’ ang deuh hialin a awm phah a. Harsatna chu hmingṭhat nan a hmang hlauh mai. Heng zawng zawng ti tur hian a bul atanga tan that te, retheih huam te, mi hriat lohva tan mar reng te a ngai a. Chung zawng zawng chu a paltlang vek a. A hun tawp a lo thlen meuh chuan Mizoramin ui em emin kan thlah liam ta a ni. 

K.L.Liana kha mi rethei lamtang tlat a ni a. Zu fun hnih khat vanga hmeithai rethei thiam loh chantir kha a thil hlauh pawl tak niin a lang. Rorelna mit atang chuan a dik tawk lohna lai a awm thei ang, mahse mihring mihrinna atanga thlirin a ngaihdan kha paihthlak ngawt ngam a ni lo. Dan chuan mi rethei leh hausa chu ang khat rengin a en tur ni mah se rukru rau rau hi fate riltama an awm avanga ei tur buhfai chhum hnih khat rutu leh mi hausa, neih belh duh avanga sorkar pawisa eirutu chu khawvelin angkhatin a en ngai lovang, chu chu K.L.Liana rorelna tehfung pakhat a ni. En reng reng pawh a nei tam lo tih hriat ngawih ngawih, dan bawhchhe ve miau si te chu a zal thei ang berin ro a relsak thinin ka hria a. Amah sawiseltu tam tak hi a thutnaah khan thu ve chiah se a tih ang tho khan an ti ve mai thei a, mirethei chunga khawngaihna lek lovin dik si, khawngaihna leh hmangaihna tel lovin ro an rel thei a. Chu chauh ni lovin K.L.Liana rinawmna tel lo khan mamawhtu rawk taima tak tak an ni thei bawk. 

K.L.Liana mizia leh ropuina zawng zawng kan sawi seng lovang. Mahse Mizoram tan mi hlu tak a nihna leh mi rethei zawk tana ding thin a nihna avang ngawt pawh khan a uiawm teh e.