KAN SORKAR LEH A THILTUM

Thil hmanhmawh­thlak tak mai, hripui karah pawh ngaihthah theih loh khawpa hman­hmawhthlak, mau tiak leina tur tender kha a hawn a hun daih tawh a. Tender kalhmang pangngaiah chuan hawn a nih hnu hian rei rial lovin a changtu an thlang fel nghal mai thin. Chutianga tih chu thil pawimawh tak a ni bawk. Tender reng reng chu thil fimkhurpui tur chi tak a ni a, engkim mai hi hmanhmawh bechhe si lo, muangchanpui hauh lova tih thlap thlap vek tur a ni. 

Mahse kan mau tender, ‘Brandisii leh Latiflorus’ supply-na tur kha chu hei a thawm kan hre zui ta hauh lo mai a. A mak angreng em mai a, ka’n rawn sawi lang leh hram hram a ni. Pawimawh anga ngaitu tan chuan pawimawh tur a nihna lai a awm, kan sorkar Flagship Programme an tih mai, kan sorkarin a ngaih pawimawh zual tur bik zinga ngaih a nih tlat vang a ni. 

Kan sorkar hrawn mek hian engnge kal a tum dan ni ang a, engnge a ngaih pawimawh ang a, mipuite hamthat nan eng eng nge a tih ang tih ngaihtuah hi kan tihtur a ni a. Khua leh tui te hian kan sorkar hi kan chik tur a ni. Chutia kan sorkar kalphung tur te, a kaldan tur te, a hmalakna tur te han ngaihtuah chuan rilruah inthlan dawn a an thusawi te kha a lo lang lo thei lova. Party dang pawh sorkar se inthlan dawn a an thu ken len ber ber leh an au hla te kha kan tehna tur a ni ngei ang. 

Chuta tanga han thlir chuan mau hian hmun a chang lian lo thei lova. Kan Chief Minister hian inthlan boruak awm loh lai, mi pangngai thut a a thut mai mai lai pawh khan mau hi chu a sawi nasa hrim hrim a. Dik tak chuan sorkarna an chan loh lai pawh khan a sawi nasatzia leh a sawi tui theihzia ngaihtuahin mau kha lo buaipui ngat ngat sela a tih awm tak a ni kan ti thei ang. An han sorkar takah khan mau chungchang a lo lan veih veih tawh chuan, ‘Pu Zorama mau,’ tih hat hat tham, an sorkar loh laia a lo buaipui ngat ngat kha mipui hriat tlak hialin lo awm ta se a mak hauh lo leh bawk ang. Englai pawha mau sawi tui em em reng, mahse sorkarna an chan loh chuan engmah ti si lo a ang ngawt mai. 

Chutah an sorkar veleh a enkawl leh a tih veldan rinhlelh loh theih lohvin engemaw a ti ta rum rum niin a lang a. A hma zawng kha chuan (an term hmasa leh an sorkar loh lai pawh khan) mau chungchang a sawina thenkhat ni a an sawi, ‘A ler hmuh phak loh,’ ‘Pa pathum zawn ngai,’ ‘IAS te tan pawh an hna bansan duhna tur khawpa hlawk,’ tih te kha uar kan tih avang te, thil ni theia kan hriat loh avang tein kan awih hlei thei lova. Helna tihrehna tur atana hmanraw tangkai tih thu te pawh kha a uar lutuk niin kan hria. Kan sawi sup sup a, tun thlengin kan la sawi ta reng chu a nih hi. 

Hripui karah pawh khati taka kan ngaih pawimawh tender kha heti hian kan ngawihsan leh ta veng veng ni si hian a lang leh thei ta hi engemaw tak a awm a ni mai awm mang e a tih theih. Kan awmdan hi hriatthiam a har ngawt a ni. Kan ngaih pawimawh chuan ngai pawimawh ila, kan ngaih pawimawh loh chuan ngai pawimawh lo mai ila ni mai awm tak a nia. Tute tihdan takah emaw, kan ti uk a, kan ti leh si lo te pawh a ang. Dik tak chuan kha mau tender kha chu cancel awm tak a nia. Chhangtu an tlem a, tender kalphung a a nihdan tur a phak loh chuan tha taka cancel mai a, mau tiak lei hi kan tum nghet tlat a nih chuan a bul atanga tender koh leh mai awm tak a ni. Eng pawh ni se mau tender vel chungchang kha chu mipuiin kan lo bengkhawn reng a, engtin tak nge kan tih tak tih hriat tumin beng kan chhi reng tih chu a hriat mai a. Keima mimal phei chuan kan mau chungchang hi ka ngaihven khawp mai. 

Mau chungchang chu chuti chu lo ni se, inthlan dawna kan auhla pakhat, cheng nuai thum thu hi sawi leh awm tak a ni. Congress sorkarin cheng nuai khat a sem leh sem loh kan ngaihven ang bawk khan tuna kan sorkar hian cheng nuai thum a sem leh sem loh hi mipuiin beng dawhin kan ngaithla thuap bawk a. Mak angreng tak maiin tunah a thawm hi inthlan hmaa Pu Zoramthangan a sawi chian ang hu aiin a reh ta phian a. Kum nga term-ah kum hnih dawn chu hei thei reh takin cheng nuai thum chungchang hi a reh vang vang mai a. Eng tak ang zel hlawm i maw le. A sawidan thenkhatah phei chuan, ‘Cheng nuai thum chauh a ni lo, chu aia tam chu a ni.’ Hetia han ngaihtuah mai chuan inthlan leh dawn hnaihah khawilaiah emaw mi tlemte hnenah engemaw hi kan sem ang a, a bak chu engtin tin emaw kan insawi bat a, inthlan zawh innghahtir a, inthlan zawh lamah sem chhunzawm ‘tak tak’ kan sawimawi a rinawm viau. 

Kawng chhawng kha chu sorkar hlimah khan an han vir that that a, Vaivakawn bawr leh Bawngkawn bawr vel an en te kha kan han hriat deuh chu a nia. Mahse an en tak kha chu kawng chhawng ni lovin kawng peng thuam chunga fly-over ni maiin a lang a. ‘Rangva ei tur a awm lova, chuvangin kan mi chak chuan papor a rawn ei ang,’ tih ang deuhthaw a ni thei mai em? Kawng chhawng leh Fly-over crossing inthlauhna nge nasa ang rangva leh papor inthlauhna? Chuti chung chuan Fly-over pawh chu a la puitling ta chuang lova. 

Ei leh bara intodelh te leh inkal pawhna kawng tha te leh thildang tam tak, inthlan dawna sawi te kha chu a mal malin sawi tawh lo ila, mau, cheng nuai thum, kawng chhawng te hi chu tunah chuan sawi ang chu a ni vak lo zawng a ni. 

Engpawh ni se uluk takin kan lo thlir zel ang chu.