Guest writer
PL Liandinga
VC/LOCAL COUNCIL INTHLAN
Hun a inher zel a, Village Council leh Local Council inthlan pawh hripui karah neih ngei ngei a lo tul ta a. Ram rorelna kalphung thlirin he thil hi a pumpelhna a awm lova, kan tih ngei tur a ni. Hetiang deuh bawk hian reiloteah AMC inthlan pawh a hun chho leh mai dawn tih pawh a lang nghal.
V/C leh Local Council te hi kan inrelbawl danah dinhmun sang taka sawi hleih theih loh, an hlawh te pawh tlemte a nih laiin kan khawtlang hmasawn leh hmasawn loh chu heng mite kutah hian a awm tlat a, palzam chi hauh lo leh pawimawh zet mai a ni. Kan ram roreltute hi architect emaw, Engineer emaw ni ta se, kan VC/Local Council te hi chu mistiri an ni ang. Ruahmanna leh duanlawkna chu eng ang pawhin tha se a mistiri berin a thawh thiam tlat loh emaw, a thawh that duh tlat loh emaw chuan eng hna mah a tha thei lo. A lehlamah chuan a thawktu berin rem a hriat a, thahnem a ngaih a, a rinawm tlat bawk si chuan ruahmanna leh a duanlawkna lam chu lo fel lo deuh mah se a nihdan tawk tawkah thil a fel ve thei fo. Khaw khat emaw, veng khat emaw huap a sorkarin kutke bera a neih leh sorkar aiawh tura duan a ni miauva, veng chhung hmasawnna tur thil reng reng chu heng Council te hian an hriat ve a tul a, tam tak phei chu an kutah a awm hial a. Chuti a nih chuan Village Council leh Local Council te hi an pawimawh tih loh rual a ni lo.
Tunhma, Village Council chauh kan neih lai kha chuan VC member te kha an zahawm viauin a hriat a. Kan mawl ang ang khan mipui tan zahawm angreng takin ro an rel a. Ram theh chungchang te, khaw chhung rizap humhalh thu te, in hmun inpek thu te, tuikhur enkawl te, kawng laih te leh khawchhung inawpna thila mamawh leh thu chhia thu tha te kha an kutah a awm vek a. Khawchhung awpna thu pawh ni chiah lo mimal buaina thlengin mimalin an chinfel theih tawh loh avanga Village Council pun a, VC Court a inkhing ta luai luai pawh an awm fo mai. Village Council te kha an zahawm a, hlawh tih tham nei lo mah se an dinhmun kha a zahawmin kan tangkaipui hle.
Hun a lo kal zel a, tunlai khawvelah kan lut a, khawpuiah chuan Village ti lovin Local kan ti a, VC te zahawmna thin leh pawimawhna tam tak kha Ruling mi leh sa ten an chhuhsak zovin an phingchil ta a. Sorkar lahin anmahni lamtang lo te chu thiah mai mai te a ching ta bawk a. In hmun lo ram sem thuah pawh khawpuiah phei chuan Local Council-in thuneihna a nei ta meuh lo. Ram ruak a nih leh nih loh chungchangah pawh an aw te pawh ngaihthlak fumfe lohvin a awm ta nual. Chutih laiin politics lak nat luat avang leh duhamna avang tein Village/ Local Council te chu mahni tanghma hai nan ngar ngara lo hmang tawk an awm ve mek bawk. Hmathlir nei lo leh a ngaihna hre fumfe chiah lo, Ruling Party nih vanga inchhawp chhuak tling ta si, mipui chu sawi loh, mahni leh mahni pawh inzah hlei thei lo te pawh an awm ta zel a. Chung mite chuan VC zahawmna an tibo nasa hle bawk a. Chutih laiin VC/LC zahawm leh rintlak tak tak an awm a, chung mite chuan an huam chhungah sorkar rorel fel lo te an zut mar a, ruahmanna tha lo te an herh dik a, khawtlang mipuiin nasa takin an thawven phah bawk.
Village Council tam tak chuan khawtlang mipui thlan chhuah an nihna lam aiin Unit atanga lo chawr chhuak an nihna chu an Chhura umpui mu hriat a. Unit zara lo ding chhuak, Unit laka engkim ba anga inngai, mipui lam chu hre pha der lo an awm a. Unit lam lahin an duh duha an tih theih loh chuan namthluk mai theihah an lo ngai ve bawk a. Kan khawtlang rorel chuan khawtlang a huap zo lo fova, eng anga zahpuiawm pawhin pawisa hmang riral mah se an tih awm tawkah kan ngai chawp chho zel lo thei lova.
Tunhnai lawkah pawh Whatsapp lamah vantlang step 17, cheng nuai khat senga siam thlalak ni awm tak a lo lang a. Village/ Local Council-in Unit hna endik a, a tha tawk lo te chu sorkara han thlen te chu kan tum ta lo tawp mai a. Hetiang rilru kan put chhan ber chu kan thlen tawh thin te sorkarin a ngaihsak that loh vang a ni. Sorkara thlen hma pawhin khaw chhunga roreltu ber anga ngaih te chuan, ‘Ekhai, hei chu a tha tawk love, hetiangin ti lo ula, heti zawk hian ti rawh u,’ tih te chu a ngam pawh kan ngam tawh lova, a duh pawh kan duh tawh lo nual mai. ‘Sawi mah ila a sawt lo,’ tih te, ‘An ti chuang si lova,’ tih te chu kan insawi thiamna a ni. Kei ngei pawhin chutiang hna chu kan in bulah ka hmu tawh bawk a, beidawnthlak tak a ni. A thawktu tura an mi thlan hmel han enin a beidawnthlak sa.
Hmasawnna hna thawh, a hna aia a thawktu pawimawh zawk te; mipui vantlang aia a thawktu pahnih khat hlep tur ngaih pawimawh zawk te hmuh tur a tam mai. Khawvel letliam leh thlarau lam thil ngaihven a, mahni chenna veng ngaihsak si lo hi mihring kan thahnem ta viau. Keimahni chenna veng hmasawnna hnathawh chungchanga kan ngaihdan hi kan tihdanglam a ngai. Pawisa senso zat sawi duh miah lova, ‘Pawisain a daih tawh lo,’ tih rikngawt ang chi hi ngun taka ngaihtuah chuan mi mawl awmkhawm zinga sawi awm lek a nihna lai te pawh a awm nain kan pawm tlang phianin a lang.
Mihring rintlak loh kuta pawisa dah chu tam eng ang mah se awmzia a awm lo. Dinhmun a san pawhin rinawmna nei lo mihring kutah chuan pawisa tamin awmzia a nei chuang lo. Aizawl dai, Tlawng kai bula Dihmunzawl a cheng nuai 62 senga an in vuak thiah tak kha cheng nuai 60 chuan ka sak zawh ngei ka ring a. Mahse a vuak thiah nan cheng nuai 62 seng angin an insawi ngam a, kan awih duh a, pawisa pawh kan pe ngam tlat a ni. Eng in mah hi a thiahna aiin a sakna a tlem zawk ngai lo. A hring a hrana min enkawltu tur mihring kan thlan dawn a kan tehfung chu a thlangtu phak tawk hriltu dik tak a ni ang. Kan tehfung ber a dik tawh miau loh chuan tih leh ngaihna a vang viau. Chutiang bawkin kan khawtlang enkawltu tura kan mi thlan te chu kan mi rin zawng ni lo, Ruling Party mi leh sa an nih vang emaw, kan laina an nih vang emaw, kan ngamtlak an nih vang emaw, kan pawl mi an nih vang emaw, kan nel zawng mi an nih avang ringawt a thlang kan nih chuan veng dang hmasawnna karah chhangchhe takin kan awmna veng chu a awm thei. Sorkar hna ka thawh laiin Mizoram pumpui a Anganwadi hnena kan thil pek chu a tlangpuiin a inang. Mahse khaw tam takin an chhawrbawk loh em em laiin khaw tam tak chuan an changkan phah. Village Council leh Local Council pawh hi chutiang chu a ni. ‘Keini vengah chuan hei hi kan phak tawk a ni,’ ti chhen veng leh, ‘Kan veng atan chuan a tha tawk lo deuhvang,’ ti tlat veng chu an inang lo mai a, an inang lo telh telh ang.
Sorkarin hmasawnna pawisa a theh chhuah, kan veng theuha lo lut enkawltu atan kan mi rin loh zawng kan thlang duh tlat a nih chuan tawrh tur awm ang ang chu tuar tura kan inhuam ve deuh te pawh a ngai. Kan awmdan hi kan duhkhawp lova, hei aia tha zawk leh fel zawka awm theih kan inrin chuan chumi kawnga min hruai thei tur chu kan thlan a ngai a. Thlan theih tura kan inchhawp chhuah pawh a ngai bawk.