PENSION

Tunlai chu pensioner-ho tan pawh pension si lova anpui kan neih leh thin hun a tam vanglai niin ka hria. Kan hripui avang hian ‘lockdown’ tih a tul a, sorkar hnathawk reng si, mahni office lama kal thei lova in lama awm ngai an awm leh thin. Hetiang hun hi kan sorkar hnathawh chhung khan tih tham a thleng meuh lova, tunlai chu a thleng leh thin tih thu tangkai tehchiam lo ka’n sawi thuphung mai mai a ni.

Han pension hi sorkar hnathawk tan chuan chi hrang hrangin malsawmna a niin ka hre thin. Kan dam chhung zawng hian hmabak kan nei zel a, sorkar hna kan thawh pawhin pension hi kan thlen tawp a ni a. Kan han pension chiah hian sorkar hnathawk chu kan famkim ni te pawhin ka hre thin. Thenkhatin chawlh hahdam vang vang kan duh a, thenkhatin kan sorkar hnathawh chhunga kan tih hleih theih loh, zinvah te, khawhar ina kal te, huan siam te leh thildang dang kan han ti a. Thenkhat phei chu pension hma aia hna thawk nasa zawk mah hial tur ni awm takin eng engah emaw kan inham buai a. Eng pawh ni se han pension chiah hian kan nih tur ang chu kan ni famkim titih kan ti thei ang. Pension hnu hian sorkar hnathawk dinhmun tam tak chu lang fiah ta kuar kuar hian a hriat ve theih a. Kan thawh laia engemaw tak anga kan lo inngai te kha pension hnu a han thlir let chuan a lo ni chiah lo te pawhin a lang a. Chutih laiin khatiang tawk kan awm nual avang khan hringnun hi a lo nuam ve thin tih te pawh a lang bawk. 

Thatho tak maia kan sorkar hna kan han thawk te kha malsawmna a lo ni hle mai tih a lang chiang a. Thawh chak loh zawng tak mai, kan tih ngei ngai si tam tak kan hmaah a lo chhuah chang a awm a, huphurh leh nuam ti lo chung chunga kan han thawk thin te khan pension hi a tinuam zual a. Engthawl takin, zing lamah turtu leh nawrtu awm hauh lovin tukthuan kan han ei a, that lai zawnga dar bituk nei reng renga khawsa tan chuan chu ngawt pawh chu a lo nuam khawp mai. Thawh that tuma hah taka thawk tam tak tan chuan pension te hi a nuam lehzual bikin a lang bawk.

Pension theuh theuh hi kan inang awm lo hle chuan ka hria. Thenkhat hi chuan thawh leh theih hram te hi an duhthusam a ni mai awmin a lang a. Tukthuan eikhamah sorkar hnathawk, an hnathawhna lam pana an han liam sang sang te hi an awtin chutianga awm ve leh theih hram chu an duh viau awm mang e ka ti deuhva. Thenkhat chuan sorkar hnuaia han intukluh leh chu thih hrehin an hreh ve thung ngei ang. Thenkhat chuan Bank lamah an pension ruala an pawisa chhuahpui kha mahni thlamuanna tawk, an thawh chhung zawnga an neih phak ngai reng reng loh pawisa an han kawl a, hmanchawp tur an la chhuak a, rilru hahdam leh thlamuang takin an awm mai ni te pawhin a lang a. Thenkhat thung erawh chuan an pension ruala an pawisa chhuahpui khan lian puiin hma an han la lawih mai a, thlamuang lo takin, a hma anga pawisa luhna nei tawh lem lovin an awm ni te pawhin a hriat a. Pension hnua rethei vawng vawnga inhria te pawh awm theih tak tur a ni. 

Thenkhat pension tur hi chu an thawhpui tam tak chuan an ui em em a. An tel lovin an hnuaia mi te leh an chunga awm thenkhat pawh an thla a phang hial ang. An thiamna te, an taimakna leh remhriatna leh an rinawmna te chu an thawhpuiten an thlahlel em em a. An tel lo chuan kaw hawk dawnin an inhria a, an tel lo chuan an pisa chu buai hle turah an inngai thin. Chutiang mi dik leh rinawm, fel bawk si chu mi tam tak an awm ngei ang.

Thenkhat pension tur hi chu an thawhpui thahnemngai deuh thenkhat chuan an nghakhlel ngawih ngawih ve thei tho mai. An thut ve chhung chuan dikna leh felna nen ro engmah a rel theih loh tih an hrechiang em em a. Anmahni kalkan dan erawh pisa inkhaidiat leh kalhmangah a awm mang hauh si lo. Chutiang mi chu an hna chelh a san poh leh an hnawksak ting mai a. An hnathawh a hniam deuh leh an hnawksak nep deuh tih mai a ni. Dan naranin chutianga thawhpuiten an pension hun an nghahhlelhpui em em zinga mi te chu sum leh pai lama mi hawiharh, mahni hlawh chiah lak chuan hek tlata inhria an ni duh chawk. 

Hnathawktu lian tham, pension dawna thlah mumal hleih theih loh khawpa awm an awm zauh zauh. Thil awmdan han thlira an hun a tawp tawh hnua hna vawn chhunzawm an duh avang te leh eng eng emaw avanga thlah remchang lo te pawh awm theih a ni. Chutih laiin thenkhat chu tap chungin an hnuaia mite leh an thawhpui dangten an thlah a. An tel lo chuan an thawhna Department chu buai hle tura ngaih te pawh an awm. 

PWD E-in-C hi tunah a pension dawn mek a, tu’n lo haw lo se, a tel lo hian PWD hian tuna an dinhmun hi an pha lo mai ang em tih ngaihtuah ve theih tak a ni a. Amah ang bawk a hna thiam leh mipui nena thawhho thiamin an thlak a nih chuan a lawmawm hle ang a. Hetia han ngaih mai chuan awm ta deuh rih se chu PWD kan hriat fo thin ang ni lo deuh, PWD chhenfakawm zawk hmel te pawh hmuh theih a beiseiawm tehlul nen. A hnuaia thawkte zingah pawh amah ngai tak tak leh ngaisang an tam hmel khawp mai a. Hotute tlawn vang leh tihlawm thiam hranpa vang ni lem lovin sorkar hrang hrang pawh thiam tak leh tha taka hrawn thei a nihna te hi a fakawm ngawt mai. Keima thuthmun atanga ka lo thlir venaah chuan sorkar hnathawk pension turah chuan a uiawm berte zing ami a ni ngei ang.