Guest writer
PL Liandinga
SEDP SEM A NI DAWN HNAI TAWH
MNF Sorkar hnuaiah chuan hmasawnna hna zawng zawng tih theih deuhthaw hi SEDP hnuaia tihtur angin a inziak a. SEDP bu-ah hian Central sorkar scheme tih loh, Mizoram sorkarin a tihtur zawng zawng chu a inziak deuh vek ti ila kan sawi sual lo hial awm e.
Sorkar kan tehna tur chu an thutiamah an hlawhtling em? Tihtur anga an sawi te an ti em? Tih loh tur anga an sawi te an ti lo zel em? tih hi ni awm tak a ni a. Sorkar te, sorkar tum te hian an tihtur hi tlawr tak takin an sawi a, an tih loh tur lam erawh an sawi tlem hle. SEDP bu atanga kan en chuan sorkarin tihtur tam tak a sawi a, sawi sen pawh a ni chiah lo. A tihtur anga a sawi, a tih leh tak loh ringawt sawi pawh a dik ber lova, a tihtur anga a sawi, a tih tak te chu thahnemngai takin kan en ang a, chutah a tihtur anga a sawi si, a tih leh tak si loh te pawh kan en bawk ang.
MNF SORKARIN TIHTUR A SAWI, A TIHHLAWHTLIN ANGA NGAIH THEIH TE :
1. Lok Ayukta Din. Hei hi a din ngei mai a, mahse hnathawktu an awm loh avangin hna meuh an thawk thei ta chuang lo ni awmin an sawi a. Mimal ngaihdan ni se.
2. Ram neihdan ennawn. Hei hi eng chenah nge a hlawhtlin tih hriat a harsa viau nain an tihlawhtling lo tawp e tih hleih theih loh a ni thei awm e. Mahse mak angreng takin ram dilna emaw, hming thlak dilna emaw ni lehkha hi Minister hnena lak a ngai ta a. Ram hman tangkai loh awm te chu ram nei ve lote hnena pek tura sawi a ni a, hei hi eng chenah nge a hlawhtlin hriat a ni lo.
3. NABARD, LIC, NCDC atang tein hmasawnna ruhrel siam nan pawisa puk a ni ang. Puk tur chin hi chu a dik a, kan puk ta malh malh viau. Mahse hmasawnna ruhrel siam nan kan sorkar hian a hmang em tih chu ngaihtuah zui a ngai.
4. 2030 tinzawna Tui, Natural Gas leh Ni chakna hmanga intodelh tum. Hei hi Vankal solar Park kan hmu a. A ropui khawp mai. Tui leh Natural Gas lam chu sawi a har viau.
5. Mak tak maiin SEDP hnuaia nuai 3 sem a inziak hauh lova, mahse nuai thum dawng tura ngaih kan ni a. Chief Minister hian SEDP bu a inziak tel hauh lo kha a sawi a ni.
6. Rice Mill Din. Hei hi Pangbalkawnah emaw ni din a ni a. Mahse sorkar din ni lovin mimal din a ni.
7. SEDP bu lamah chuan Agriculture Link Road laih tur ni awm tak a ni a, laih pawh chu kan lo lai reng thei. Mahse Bamboo Link Road laihna tur erawh kan nei ni awm tak a ni.
8. Free & Fair Election. Kan inthlan hi tun thleng chuan a la thianghlim viauin a lang.
9. Ramri chungchanga buaina chinfel. SEDP buah hian 'Sorkar chuan a theihtawpin ramri chinfelna turin a thawk ang,' tih a inziak a. Theihtawp an chhuah leh chhuah loh hi teh theih a nih tawh loh avangin hlawhtling angah ngai ila. Mahse mipuite hi chuan 'ramri chinfel dan thuruk' erawh kan la nghak deuh thup em aw? tih tur a ni.
10. Mizoram sum leh pai dinhmun siamthat nan mau lian chi phun a ni ang. Hei hi cheng tam tak sengin a chi kan la lut ngei a, a phun pawh kan phun ngei mai.
11. Industry lama kan than theih nan Industrial Growth Centre din a ni ang. Hei hi Capital complex huam chhungah din a ni a, ITI hi eng ang chiahin nge kan chawisan tak erawh hriat a ni lo.
12. Tourism tihchangtlun nan kawng hrang hrangin hma lak a ni ang. Hemi atan hian Reiekah te pawh luhkapui ni awm tak, manto angreng fe siam a nih kha.
13. Mamawh hmasak, Electric, Tui, Gas, petrol & diesel leh buhfai te mipui mamawh tawk pek. Hei hi keini hmuh phakah chuan kan sorkarin a tihhlawhtlin ber a ni.
14. Leiverh siam. Hei hi cheng vaibelchhe zanga vel a awm tawh ni awm takin an sawi. A hna erawh la tan loh niin a lang.
15. Thingtlang kawng siamthat. Hei hi eng chen nge, eng zat nge kan sorkarin a siam tih hriat mai a harsa a, khaw tam tak panna kawng chu a siam ngeiin a rinawm.
16. Assam Rifles chhuahsan ram cheibawl. Hei hi eng tianga sawi tur nge hriat a har. Tun hi 2023 a ni a, he thu hi 2019 a ziah a ni a. An chhuahsan tawh em? Kan cheibawl tawh em tih chu mimal ngaihdan ni se.
Awle, kan sorkarin tha taka a tihpuitlin te thuthmun atangin thahnemngai takin kan zawng a, hmuh hmaih te pawh kan nei ang. An tih tam tak hi chu SEDP bua inziak lo te a nih avangin an ziah sa tihhlawhtlin angah a chhiar theih chiah lohva. Tunah SEDP bua inziak an tih lem loh te leh inziak hauh lo an tih tak te kan sawi leh ang.
SEDP BUA TIHTURA CHUANG, TIH LEH SI LOH TE.
SEDP buah hian tihtur a inziak tam angreng a. Kum 40 chhung Party pakhatin rorelin tihhlawhtlin tum ta ngat ngat se an zo hman ang em aw? tih tlak hial a ni.
1. Sorkar leibat tihhniam. 2018 a sorkar a din tirh ai khan tunah hi chuan sorkar leiba hi a ta fe ni chuan a lang. Thla leh pawh hian kan la puk belh leh hial awm mang e, a nih loh pawhin inthlan (Nov/Dec) hma hian puk belh leh ngei chu a ngaiin a rinawm.
2. GP Fund lak dan tur fel tak siam. Hei hi a hlawhchham pawl tak a ni a tih theih ang. Hmanni a ka thu hriat pakhatah chuan mahni GP Fund la chhuak tur chuan kan lak chhuah tur atanga zaa paruk (6%) hi tu hnenah emaw ni pek a ngai tih a ni a. A lungchhiatthlak viau. A nihna takah chuan a fel lo tawlh tawlh tihna ang vel a ni.
3. Travelling Allowance hreng khawtlai lova pek zel. Hei pawh hi a teuh lo viau mai.
4. Hna lian tham reng reng uluk taka vil. "Airport kha," ti ringawt ila he thil hlawhchhamzia hi chu kan hre vekin a lang.
5. SEDP dawng te reng reng chu pawngpaw pawisa fai pek ngawt ni lova, uluk taka training pek. Inthlan campaign lai khan Hnahthial bialah SEDP dawng hmasa tur te kha training pein lehkha an siamsak a. Kha zawng kha training an pek chu niin a lang a. Veng tin leh khaw tinah SEDP dawngtute hi training han pek rual an ni ta lo.
6. Red Oil Palm tihdan aia lian zawka Agri-Business Farms leh Company rintlak nena thawhho. Hei hi a thawm reng reng hriat zui a ni ta lo.
7. Sorkar hnathawk pension turte chu a list neih a, an pension veleh a tikhawtlai lova pawisa pek nghal. Hei hi a thleng dik lo viauin a lang. A vannei zual leh a thei zual te chuan an lo phih chhuak a ni mai thei a, thenkhat phei chuan kum 4 hnuah te an pension an hmu ve thei chauh.
8. Thlai thar hralhna tur Regulated Market siam. Hei hi a thawm kan hre zui ta lova. Covid avanga Horticulture Department-in an office bathlara dawnfawh vel an zawrh hi em ni ni ta mai ang?
9. Mau sawngbawlna hmun siam. Hei hi a awmna awm reng reng kei chuan ka hre lova, tunhma lama Zuangtui vela Bamboo Chips khawl awm ni awm tak te, Sairang lama Venus Bamboo tih vel bak kha tun sorkarah hian mau sawngbawlna khawl lam reng reng a tham a awm ta lo.
10. Mau sawngbawl thiam tura Foreign (abroad) lama hnathawktu tirh chhuah. Hei hi kai chuan a thawm ka hre zui lova. Kan mau chin ber pawh kum nga dawn hnuah hian sah tlak a awm meuh pawhin ka hre lo.
11. Tunhma lama Bamboo Chipping Unit thuam that nana a bik taka revolving fund dah. Hei hi a awmin a lang lova, a teuhvin a teuh lo bawkin a lang.
12. Sawhthing hralhna tur (market chain) siam a, a nih loh vek leh a rate chhe tur ven nana a chingtute hnena pawisa pek (price support). Kan Mizoram sorkar hian sawhthing a buaipui thawm ka la hre hauh lo.
13. Mau leh thing sawngbawl nana Wood Seasoning Plat bun. Hei hi tih a ni ta lo.
14. Mizoram chhunga Paper Mill bun. Hei hi a thawm hriat zui a ni lo.
15. Fly-Over/Elevated Road (Kawng chhawng siam). Canteen kual leh Dawrpui Bungkawnah kea kalna kawng siam a ni a. Kal peih an tam vak lo. Kawng chhawng chu a ban phun chu sawi loh, a DPR pawh siam loh niin an sawi. Vaivakawn leh Bawngkawn vel chu CM-hovin an kawk kual fe a, CM-in kawng chhawng ban phun dan tur a sawi te chu ngaihnawm tak a ni.
Leilung leh boruak humhalh. Hei hi sawi phak bakin a hlawhchham. Tunlaiin kawng laihna vung avangin hmun tam takah kawrte leh lui lian kuang leh feh kawng te a buaizo vek a. Mipui kan phun mur mur a. Humhalh tum ai chuan tihchhiat tum te pawh kan ang letling zawk.
Aw le, SEDP bu a a inziah dan leh a ziaktute tawngkam thiamzia hmu ve lem lo tan chuan a ngeiawm te pawh a ngeiawm viau awm e. Heng kan han sawi te hi chu a chanve vel chauh a la ni a. Tihtur a mawi taka inziak si, tih leh tak miah si loh tam tak a awm. Chutih laiin lang ve lem lo thenkhat tih tak tlat a awm thung a. Chung zinga tlemte chu :
(1) Vaimim chi sem : SEDP buah hian thlai thenkhat hming lam chhuah a niin chung te chu sorkarin a ngaihsak tur thu kan hmu a. Mahse kan hmuh loh ber Vaimim chi a sem thut mai.
(2) Cheng nuai 3 sem : SEDP buah hian cheng nuai thum sem tur thu hi a lang miah lova. Mahse Mizoram mipui zawng zawngin kan sorkar hian sem a tum a ni ang tih loh theih lohvin kan ngai vek a. A tawpah 25,000/- tein a sem a, 50,000/- dawng te pawh an awm hial awm e.
(3) SEDP bu hi 12pt Computer khawlha a chhut, phek 20 dawn lai a ni a. Chutah chuan mimal hming pakhatmah a chuang lova (thuhmahruai a CM hming ziak chauh lo chu), mahse a tawpah chuan SEDP pawisa zawng zawng zinga a tam ber hi Kamrula leh Zoramchhana kutah lut ta deuh tlatin kan hria a. Kamrula, Kamrula kan ti ta hut hut mai a. Mau chu kan sawi ngai ta meuh lova, Mosia nu dinhmuna ding te pawh kha an bo zo ta.
Eng pawh ni se, tu pawh lo sorkar sela, an POLICY bu nen kum nga hnuah thlir nawn leh hi chu mipui mimirin a nachang hre ve ila a tha hle a. Chu chauh ni lovin anmahniah rinna kan la nghat zel em tih hi thil pawimawh tak a ni.