KHUA LEH TUITE HI KAN BUAI MANG E

Kan veng, Khatla South, Aizawlah kawng zauh kan tum a. Mahse kan pamtul leh rih a, a chhan ber chu a thawktu tur, a ram neitu khan, "Tuirialah leivung paih a ngai. Heti a nih chuan a ram a thlawnin ka pe si a, a pawisa pawh hian a daih dawn lo," a tih vang a ni.

Kum engemawzat kalta atang khan keini Khatla South lam, Tlawng Road chunglama awm te hian a ruk deuh titih, mimal hnena man chawi deuh reuh hian leivung hi Tlawng kawngah kan paih thin a. Keini chauh lo, Mission Veng te, Khatla te, Bungkawn te leh Nursery leh Khatla East te thleng pawhin a ni ta ve ang, kan leivung hi paihna tur hre angreng si, paihna tur dik chiah mang lo hian leivung paihtu Driver-te hian an phur liam mai zel a. A chang changin mimal ramah mimalin man chawiin an paihtir a, a bak chu engtin tak nge an tih pawh kei chuan ka hre lo. Hriat teh vak pawh ka tum lo. Hriat tam poh leh sorkarin a ngaihtuah awm tak a ngaihtuah loh avanga rilru a nat vena chin te hi a awm a. Aizawl chhimlam tana leivung paihna tur hmun hi sorkarin a duan ka hre tlat lo hi a buaithlak lai pakhat chu a ni.

Kan veng leh kan veng thenawm te hming hmerh a lamin thil awmdan ka'n sawi a. Kan veng lovah pawh leivung hi hman atang tawh khan Aizawl khawpui hian kan buaipui a, Aizawl khawpuiin heti khawpa kan buaipui hi kan sorkar hian chinfel a tum lo ngar ngar ni maiin a lang. Leivung paihna ni lo, thildangah hian nuai sawmnga te, nuai sawmruk te hi sorkar hian a hmang mai a, thenkhat tan phei chuan hetia nuai sawmnga, sawmruk han tih te hi a nuihzatthlak ngawtin ka ring, tunah a vaibelchhe telin kan sawi tawh thin si a.

Khawpui chhunga miin in hmun an laih hian Aizawl khawpuiin leivung paihna tur kan hriat chhun hi dan ang taka leivung paihna tur atana ruahman loh deuh vek a ni a, Aizawl chhimlam atanga Tuirial a leivung paih tura motor a phurh liam hi a hautak lutuk tih pawh ngaihtuah mai hian a lang. Chutih laiin ruahmanna fel deuh chu awm se kan leivung hmang hian kan Aizawl khawpui chhehvel kawng hi nasa takin a siam nawm theih a. Hmun tam takah phei chuan leivung paihna tur hi ruahman fel ila, mimal paih duhte hian dan angin paih sela, kan Mizoram leh Aizawl khawpui hi a hlawk hle tur niin a ngaih theih a, mimal tan lah a thawventhlak ang. Tun dinhmuna eng ruahmanna mah awm lova leivung kan chheprelh kual vel hi chu kan vaia tan a hlawk lo kual vel vek.

Leivung hi hmang tangkai thiam ila chu motor lian 'Parking' tur te hi kan nei ang a, kan kalkawng te kan pawt tawi ang a, a tlan a nuam sawt ang a, tlan nan hun kan duh rei lo sawt ang. Kawng zauh nana kawng chhak lam lai chiam chiam lo hian kawngthlang lam zawk hi melh tlat ila chu a saptawng tak a, 'Win-win situation' an tih, a mipui tan tha bawk, sorkar tan tha bawk, nikhaw reia tha lehzual tur kawng zauh hna hi remchang takin kan thawk thei ngeiin a lang. Chu mai ni lovin infiamna tur field te hlei hlei hi a laih lam ngaihtuah lovin a dawl zawl lam te hi ngaihtuah theih awm tak a ni. Mahse vanduaithlak takin kan ngaihtuahnaah hian chutianga mipui leh sorkar tana hlawk tur thil ai chuan a 'contractor' tan a hlawk ang em? Hetah hian eng hlawkna nge awm thei ang? tih hi kan ngaihtuahna bul tanna ni ta tlat hian a lang a. Kan mamawhna zawn atanga ngaihtuah lovin a hlawkna zawn atang hian thil kan ngaihtuah nasa ta viau pawhin a lang thei bawk.

Heng ngaihtuahna hi mipuiin kan tuar ta a ni. Hetia leivung paihna tur kan ngaihtuah tak loh avang hian :

1) A hmun ni si lo, a hmun lo pawh ni chuang chiah si lovah leivung kan paih ru lo thei lova. Chu chuan dan bawhchhiat pawisak lohna a hring a, sorkar zah lohna a hring bawk a. Chutiang rilru pu khua leh tui engemawzat kan lo awm takah chuan ram changkang lo, mipui changkang lo, thiamthu nei thei vek si mi engemawzat kan lo awm ta a, a pawi a ni.

2) Tlawng lui tuiin a nut phah a, kan tui in tur a lo nu chhe zo ta a, mipuiin a hring a hranin harsatna kan tawk a. A vanduai pawl chuan fur lai pawhin tui an hmu thei ta lova, an inlei chawp ta tauh tauh mai.

3) Kan kawng kual ulh tak tak, awlsam angreng taka siamthat mai theih te chu siamthat lohvin a lo awm ta hlawm a.

4) Motor thenkhat chuan dan lovin Aizawl khawpui chhungah chawlhni-ah te motor an riah a, chawlhni lem lova lo riah tawk pawh an awm phah ang. Chu chuan khawpui thawvenna a la bo then ta a.

5) Mi tam tak, in sak ngei ngei duhte tan harsatna nasa tak kan siam a. Tul lovah mimal pawisa tam tak a ral ta a ni.

Khawvel thanna leh mihring lo pung zel leh mamawh mil tawkin kan sorkar a inrelbawl lova. A tawpah chuan mipuiin kan tuar lo thei lo. Mahse tawrhna leh buaina a lo thlen hma loh chuan kan ram hruaitute chuan a tul hmasa aiin a tul hmasa lem lo an ngaihtuah zawk tlatin a lang a, mipui tan vanduaina an siam chawp a ni.

Lirthei kalna tur kawng zauh hi sorkar ngaihtuah tur a ni a. Chu chu sorkarin a ngaihtuah loh chuan lirthei a lo pung zel a, kan buai ta hle zawng a nih hi. Chutiang bawkin bawlhhlawh paihdan te pawh kan ngaihtuah tha tawk lova, vawiin thlengin Tuirialah chauh (ka hriat sual loh chuan) bawlhhlawh paihna hmun kan nei a, a hmunin a zo ngang lova, a sawngbawl danin a tlin ngang lo bawk a. Kan buai ta hle mai.

Kan bawlhhlawh paihna hmun hi cheng vaibelchhe 640 (nuai singruk sangli zet) senga siam a ni a, a hun laiin kan sorkarin a hmu thiam pha lo nge, a ngaihsak lo nge, kan bawlhhlawh paihna siam hi cheng vaibelchhe 640 man chu a ni lo ngeiin a lang a. Kan bawlhhlawh paihna siamtute hausakzia chu ngaihtuah duh chuan hriat mai theih a ni. Chu chu vawiinah kan tuar ta a ni.

Hetih lai hian ngaihtuahna sang angreng leh changkang uchuak tak kan nei reng bawkin a lang a. A tira SIPMIU-in bawlhhlawh bawm an sem kha chu tui suahna no aia u awrh, engmah tak tak leng tham lo kha a ni a. Bawlhhlawh thliar dan tur te pawh a hnu zelah kan han inzirtir ve nain vawiinah chuan a chhunkhawmna lamin a tlin miau loh avangin kan chhun pawlh leh ta vel mai mai a. A tir atangin kan hisap kha hautak leh pawisa hmang ve teuh siin a lo te tham deuhvin kan Engineer-te khan a pawisa lam tih lohvah chuan an lo duhtawk hma ta deuh niin a lang. Tunah pawh remchang taka kawngpui zauh theih reng lai en kânin ram changkang tawh te tihdan enin ruahmanna fumfe awm lo khawpui tawt laiah kawng chhawng te siam kan sawi ut ut a, awlsam taka lungrem man tam tehchiam lova chinfel theih lai te chu kan hmuh kân tlat a. Kan changkan tumdan hi kan phak loh khawpin a sang a, chutih laiin kan kuta thil awm, mawl te leh awlsam taka kan tih theih chu kan ngaihsak mang hauh lo ni te pawhin a lang. Kan Pathanga te zu in, han hauh hlek a tlan chhuak lawk a pawnlera Pathian thu va sawi ta mai, "Zu ka in leh min hau bawk, Pathian thu ka sawi leh min hau bawk," an ti angrengin kan ngaihtuahna hi changkang chiah si lo, changkang em em lawi si te pawh a ang thei.

Leivung paihna tur hmun khat chauh mai Aizawl khawpuiin a nei anga lang hi zawng a fel lo hle a ni. Hetianga kan tih pawina chu tlawng luiah a lo lang a, duh lo chung chungin miin leivung hi kawng kamah an bun ru zel dawn ni te pawhin a lang. Paihna tur remchang a awm miau loh chuan paih lohna tura paih hi tu tan pawh thil awlsam tak a ni ang.