Guest writer
PL Liandinga
PAWISA CHUNGCHANG BUAINA
Tunlaiin Mizoramah pawisa tam tham tak tak chungchangah thu inchuh emaw ni, thil sawi dan inang lo a awm mek a. Mipui rilruah hian chung thu te chu a fiah mai hauh lo. A pawisa thuah chuan a sawitute sawi erawh a chiang viau a, sorkar nghawr nghing dawt tham a ngaih ni si hi sorkar lam hian a ngawihpui mai mai niin a lang a. Tu te emaw tawngkam takin, "A boruak a sang hle mai."
Khawzawl - Ngaizawl inkar kawng laihna turah, a contractor pawh ni ve hauh lo, engti tih a lo tel ve ta mai nge tih hriatthiam mai lohvin kan Assembly Speaker Pu Lalrinliana Sailo chu cheng nuai za, a kawng siamtu hnen atanga lo la ve angin sawi a awm a. Chu Cheng nuai za lai mai heu ta avang chuan Khawzawl - Ngaizawl kawng siam chuan a tuar ta niin tlem lai deuh khan a ri hluai a. A thu inluh kual dan leh eng ilo chu eng pawh lo ni se, State sorkar pakhat ve lem chuan khatiang inpuhna kha chin chhuah vek a, kan Speaker pawh a lo thiam lo a nih chuan 'disqualify' hial awm tak a nih laiin kan sorkar chu a ngawi mai mai a. A nih loh vek leh thiam lohna a nei lo a nih chuan a thiam thu tal chu tarlan ve awm tak a ni a, mahse chutiang pawhin a ti si lo. A mak em em a ni. A hnu lam leh a hma lam thu chu eng pawh lo ni se kan aiawh tura kan thlan lalten engti tihin nge mi contract hnathawh laiah a pawisa fai thleng thlenga inrawlhna an lo va neih ve mai tih kha zawhna lianpui, fiah taka chhan fel ngai a nih laiin engmah sawi fel awm lovin a tawp ta mai niin a lang a. A mak tih mai loh chu sawi tur a vang angreng phian.
Cheng nuai za lo ei ve ringawt a an puh tak ber kan Assembly Speaker chuan USA lama a kalnaah kan Deputy Chief Minister enkawl Department-ah cheng nuai za (emaw ni) ziah ral chungchang thu a sawi a. A sawi lai hmel te, a sawi ngei tih hriatna tura a awka chhuak te video lamah chiang em emin a lang a. He thu hi a sawi ngei tih hi phat rual a awm lo. Mahse mak tak maiin kan sorkar chu a ngawi leh ta reng mai a. A thusawi dikzia finfiahna zawngin a ti dik lotu hremdan tur an ngaihtuah lova, dawt a nih thu finfiahna pawh an zawng hek lova. Khatianga sawitu kha chu sorkar kalphung pangngaiah chuan Party-in hnawhchhuah emaw, engemawtia tih ngei ngei awm a nih laiin Party lam pawh chu a ngawi leh ta reng mai a. Sorkar ang pawhin kha thu kha engtinmah bawhzui a ni hek lo. Mipui lamin, 'Engtin tak ti ang maw!' ti a kan lo thlir laiin Ruling Party leh sorkar chu a ngawi veng veng mai a. Hei pawh a mak tih mai loh chuan sawi ngaihna a awm lo.
Hemiin a kawh pakhat chu tun sorkarah hian pawisa bo hian awmzia teh vak a nei lova, a bo ve tawp mai a, kan sorkar chuan huat pawh a tum lova, pawisa bo chungchangah dan anga hremna lek pawh a tum chuang lo. Rukruk ching laklawh chhuahchhalh ang maiin a ngawi ringawt mai zel a, mipui tan chuan mak tih mai loh chu sawi tur a vang a. Pawisa fai ber pawh mipui hmuh lai reng a, 'A ei zo vek alawm,' tih a kan lungawi mai a nih chuan kan sorkar hrawn lai mekah hi chuan dikna leh rinawmna chu beisei bo a ang viau a ni. Hei hi sorkar kaldan a nih chuan contract hna chhia te hi sawi a peihawm lova, sawi eng ang mah ila sawt tur a awm lo tih a chiang viauin a lang. Hetianga thil fel lo ngawihsan reng thei sorkar hnuaiah hian mi thiltithei te chuan pawi an khawih thei lova, an tan engmah hlauh tur a awm ve lo tihna a ni thei ang. Hetianga pawisa fai, chutah pawh nuai za lai mai chungchang engtinmah an ti lo a nih chuan MLA Fund hman dan te, sorkar pawisa nuai hnih khat lek lek hmanna chungchang te leh thil dik leh dik lo chungchang hi he sorkar hian a sawi ve tur a ni lovang. A nih loh leh traffic rules bawhchhia mai mai te hi hrem ve tawh hauh lo sela. Cheng nuai za bo thua mi rintlak tawkin a thusawi pawh ngaihven a nih loh chuan motor tlan loh ni a tlan hrem te hi chu tih tih ve loh mai awm tak te pawh a ni. He Mizoramah hian dan leh hrai bawhchhiatna lam hi sorkar hian sawi ve tawh hauh lo sela a inhmeh tawk tiu teu viau ang.
Tunhnaiah Ruling Party ni lo, Congress chhungkuaah cheng nuai 25 chungchang a lo lang a. Tuna Congress President hian an Party-in rorelna an chan hun laia Minister pakhat chuan contractor hnen atanga nuai 50 lain a chanve chu a inah an rawn dah tawp a, mahse President chuan chu pawisa chu hmang duh lovin a rawn dahtu hriattir leh tawh chuang lovin contractor hnenah an nupain an pe kir leh tiin a sawi a. Minister hlui, pawisa latu erawh chuan, 'Amah ngeiin ka in atangin a rawn la a, a hnenah ka pe lo,' tiin a in atanga la tura an kal ngei thu fiah angreng takin a sawi thung a. Chungte chu ziakin a dah nghe nghe a. Congress President erawh chuan eng danga ti ta lo chuan, 'Tu sawi nge in awih zawk?' ti ringawtin a sawifiah ve duh ta lova.
Hemi thuah hian mipuite hi kan chiang hauh lo. Minister hlui chuan a in atanga an lak chhuah dan te sawiin President chuan amah maia kal lovin a Security Guard pawh a hruai tel thu thlengin a sawi si a. President inah chuan Minister chuan a dah nge, President (khatih laia Minister ve tho) chuan Minister hlui in atang chuan a va la tih hi thu inchuh a awm ta a. Mipui tan chuan a khawi zawk nge awih tur hriat a har ta hle mai. Congress President hi mi rinawm tak niin a lang a, mahse an thusawi ve ve en hi chuan a rinawm tak tak nge tak tak lo tih hi mipui vantlang tan chuan hriat a har viau mai.
Kan rilru buaina hi nuai engemawzat chungchanga inpuhna a ni ta nual mai a. Hei hian kan ram hruaitute dinhmun leh kan awmdan hi chhe takin a lantir te pawh ti ila a sual lovang. Heng inpuhna karah hian hnam rinawm nihna te, mi rinawm nihna te, hruaitute hi rin ngam tur nge tur loh tih te hi ngaihtuah tham fe a awm ta. Kan inpuhna te, kan insawifiahna te, kan thu inchuh te hi a buaithlak angreng khawp mai a. Mipui nawlpui tan chuan sawi tur te hi a vang letling phian. Zahna tel lo leh inhnialna tawngkam chhe lutuk a mi an inhnial tawh chuan a lo thlirtu tan chuan, 'Ekhai, hei zawng keini tel vena ngam chi a ni love,' tih mai hi awl tak tur a ni. Chutiang deuh chuan, 'Cheng nuai za i eiru,' 'Ka eiru lo,' 'I eiruk reng kha!' tih ang vel a ni a. A lehlamah chuan cheng nuai za tiriral anga inpuhnaah insawi fiah tehchiam pawh tum lova kan han ngawi tlat mai hi chu Manipur buainaa Prime Minister Modi-a a ngawi reng ang mai hian a mak a ni.
Hmanah lah kan Chief Minister ber lah chuan cheng nuai hlir 900 zet mai a lo kawl hem mai a. 'Ka unaute pawisa a nih kha,' a ti ringawt a. Thubuai sawi dawn lai takin a chhuitu Police Officer lah a'n damlo kher kher a! Chu pawisa tam elkhen mai chu a tu a unau ta tak nge tih pawh chhuichhuah lohvin a zuzi chu a ni ta ber mai a. A mak zozai ngawt mai. Dik tak chuan mi pangngai zingah he a thusawi awih hi an awm a nih ngai chuan mi pangngai danglam tak an ni ngeiin a rinawm. Cheng nuai 900 zet thawk chhuak thei tawhin a kawl lo ber tura ngaih Chief Minister, an kawltir tlat mai hi a mak em em a ni.
Eng pawh ni se kan ram hruaitute inhnialna leh inpuhna te hi thenkhat tan chuan a beidawnthlak angreng viau a. He kan sorkarah hian eirukna emaw, eiruk lohna emaw, pawisa bo emaw hi ngawihsan mai hri a leng ni hialin a lang a. Sorkar tha leh thianghlim beiseitu tan chuan sawi tur a vang viau. Mihring hi zahna tura ngaihah an zah duh tawh miau lohva, an tihtur ni awm tak an tih loh miau chuan tih leh tur hi a vang angreng khawp a. Zah tawrh chak hi kan politics hmanraw pawimawh pakhat anga ngaih ngawt mai te hi kan awmdan a nih chuan a buaithlak hle zawng a nih hi.