ZIR DAN THAR CHUNGCHANG

Zir dan thar, “New Education Policy (NEP)” a lo chhuak a. Kan State pawhin zawm ve tumin ngaihtuahna a seng a. He ngaihtuahnaah hian thil awmsa, Education Department hnuaia awm ve lo, ICDS hnuaia Anganwadi kalphungin danglam phah deuh tura ngaihtuahna sen niin a lang a. Hemi chungchang hi ngaihtuah a ngai viauin a lang.

India Sorkarin 1975 aṭang khan naupang hi kum 6 an tlin hma hian ṭha takin ei tur ṭha nen chawm ila, kum 6 an lo tlin chuan sikula kal thei turin an rilru leh an taksa lo buatsaih fel ila a ṭha ang, tih ngaihtuahin naupang kum 6 hnuai lam enkawlna, Integrated Child Development Programme a duang chhuak a. Chuta a hmanraw hman ber chu Anganwadi hi a ni ta a. Anganwadi hmang hian naupang chu nu pum chhunga an awm lai aṭangin kum 6 an nih thlengin sikul kal thei tura buatsaih tumin hma a la a. He hmalakna hi khawvelah pawh hriat tham niin, ‘The Biggest Child Care Project’ tih hial a ni a. Keini Mizoramah pawh 1978 aṭanga inṭanin he ICDS kan tih tak mai hi Lungdar E Block aṭanga inṭanin kan lo zawm ve a. India ramah hian a kalpui ṭha berte zinga mi kan ni a. North-East huam chhungah phei chuan a ti ṭha ber kan ni tih hi inthlahrung hauh lovin a sawi ngam.

New Education Policy 2020 a lo pian chhuah takah chuan ECCE kalphung tih chak nan Anganwadi leh Primary School te thlunzawm a, Anganwadi Centre ṭhenkhatte Pirmary School-a behtir a naupang kum 5 chinte chu 'Bal Vatika'/'preperatory class' ah ziak leh chhiar leh number-ah hma an sawnna atana zirtir làwkna dawng tawh turin a ti a. Tin, Anganwadi centre te pawh Primary School nen thlunzawm kher loin Bal Vatika anga kalpui theih turin a duang tel tho a ni. Mizoramah chuan Anganwadi Centres te hi mahni building-a lo awmsa vek an nih avangin NEP-in a duh anga Primary school-te nena thlunzawm theih an awmin a lang lo va, chuvangin NEP-in a phal angin Anganwadi te hi ‘Bal Vatika’ anga kalpuia kum 5 chung lamte chu Anganwadi Centre-ah Foundational literacy and Numeracy (Number leh ziak leh chhiar zir làwkna) hi kalpui ve mai hi a ṭha berin a lang. Tin, Anganwadi Centre-ah zirna leh ei leh in lama hmasawnna a chak zawka kalpui a lo nih theih ‘Poshan Bhi Padhai Bhi’ Scheme chu ni 10th May 2023-ah khan Ministry of Women and Child Development chuan a kalpui ṭan (launch) a, hemi hnuaiah hian Anganwadi Workers zawng zawngte zirna leh ei leh in lama an hriatna leh thiamna tizau turin training pek vek tum a ni.

Tuna New Education Policy kan dawnsawn danah hian Anganwadi chanpual ṭhenkhat hi Education Department hnuaia awmtir tumna a awmin a lang thei a, a nih loh vek leh Anganwadi a kal naupangte hi Education Department hnuaia Pre-School a behtir tumna awm deuhvin a lang a. Hei hi tunhnai thil ni lovin hman deuh, kum 2000 bawr vel aṭanga sorkar sikul naupangte an tlak hniam tak vak vak aṭang khan tunhmaa Primary School kal rual lo naupang kha Primary School-a kaltir a, naupang nei tlem lutuk lo anga lan tumna hi a awm ta tlatin a lang a. Tuna NEP lo chhuah tak hnu hian Central sorkar thuchhuakin a ṭul chuan Primary school sak belh a, Pre-Primary te awmna tur duan belh nen a rawn sawi takah hian tum lehzualna a awm niin a lang thei a, kan sorkar hotute pawhin heti zawng hian ngaihtuahna an nei niin a lang. Mahse hei hi a fuh lo thei viau. A chhan te heng hi a ni :

1. Sorkar sikula naupang an kal loh nachhan ber chu Department inenkawlna fel loh vang a ni. Zirtirtu leh naupang inkhuangrual tawkin sorkarin a dah thei lo va, a ṭulna hmunah awm lovin a ṭul lohna hmunah te an awm a. Chu chauh ni lovin an mamawhna hmunah sorkarin a zirtirtu a dah thei lo va. Tunah phei chuan zirtirtu aikal lak hi tihphung nghet ang a ni hial tawh. Chutiang kalphung nei leh Anganwadi suihfin chu a remchang lo hlein a lang.

2. Tunah hian Anganwadi a kal ṭhin naupang ṭhenkhat, kum 4 chin chunglam hi Primary school-ah behtir dawn ila, sorkarin a tlin lo vang. Hmun ṭhenkhatah chuan pindan an inchan dawn loh avangin sak belhte a ngai ang a, chu chu kan sorkar tan a buaithlak hle ang. Engmah thil thar tih loh pawha an awm dan pangngaia buai tawk viaua lang; Education Department hi Anganwadi nena suihfin dawn chuan a buaithlak lutuk deuhvin a rinawm.

3. Tuna sorkarin a tum dan ni anga lang a Primary School leh Anganwadi hi suihfin titih a nih chuan, Anganwadi awm ṭha hle hle hi sorkarin a sawp chhe vek thei a, a Primary School lah a hlawhtling chuang lo thei bawk. Anganwadi Worker te hi chu a khaw mi zel lak an nih avangin ‘transfer problem’ a awm ve lo va, Primary school nena inchawhpawlh chuan tuna kan Education Department buaina thawktu lak chungchang leh ‘transfer’ tih vel hian buaina a tipunlun thei. Chu bakah Anganwadi Worker-te leh sikul zirtirtute hi an hlawh a inthlau em em a, chuvangin sikul pakhat hnuaia chhun pawlh chi ni meuhvin an lang lo.

4. ICDS-ah hian an hisap zawng zawng chu naupang kum 6 hnuai lam zawng zawng huapa siam a ni a, hetianga naupang lak ṭhen hi chuan a ICDS hi a tibuai zo vek ang. ICDS awmphung hi tihdanglam dawn chuan Central Guidelines anga kal an ni ve si a, a buaithlak hle dawn a ni.

5. Education Department hian harsatna tam tak a nei a, chungte chu naupang eng emaw zat lak belh avanga kiang tur ni lovin a belhchhahtu a ni zawk ang.

6. Mizoram hi India rama Anganwadi Centre nei ṭha ber State kan ni ti ila kan tisual lo vang. Khaw tam takah chuan Anganwadi Centre hi an khuaa in ṭha pawl tak a ni a, hengte hi zirna dan thar hminga kan tihdanglam chuan a pawi hle thei. Khaw lian deuh ṭhenkhat, Anganwadi Centre neih hleih theih lohna ṭhenkhatah, sikulin pindante a lo pek ve theih chuan chungte chu a bik taka ngaihtuah chauh ni se a duhawm ang.

Heng bakah pawh hian thil chi hrang hrang ngaihtuahin keini State-ah chuan kan ICDS hi a kal ngaiin kal se la, New Education Policy-in rem a tih angin kum 5 chin Anganwadi naupangte chu Anganwadi-ah kal thovin ziak leh chhiar leh number te zirtirna pek ve ni se, Anganwadi Centre awm lohna hmunah chauh pre-primary (Bal Vatika) hi School Education lam hian din thar zawk se, kan naupangten Sawrkar Programme hi a ṭha thei ang berin an chhawr ang a, Pre-Primary te chu ṭha takin kalpui ve thung se a ṭha ber zawk niin a lang.