Vanglaini chuan November 16, Inrinni khan Aijal Club-ah Zoram Titi vawi 11-na a buatsaih a, thupui chu, 'Raltlan - Engtia dawnsawn tur nge?' tih a ni. Tarlan danin, Mizorama raltlan tam zawk chuan inhlawhna aṭangin thla khatah Rs 3,500 - 6,000 vel la lut a, inhlawhna tur a vàn avangin mi thilpek ringa khawsa an tam.
Zoram Titi hi Vanglaini joint editor K Zothanpara'n a kaihruai a; resource person Dr Zonunmawia, Pachhunga University College-a Political Science assistant professor-in zirchianna aṭanga Myanmar buaina avanga sahimna zawnga Mizorama rawn ráltlânte dinhmun a tarlang.
Titi-ah hian panelist mi 10 an awm a, anni bakah hian PUC, J Thankima College, Mizoram University leh ICFAI University aṭangin zirlai 10, MZP aiawhte leh mi pawimawh dangte an tel bawk.
Resource person Dr Zonunmawia chuan, Mizorama Mynamar ráltlân awmna camp hrang hrang an zirchiannaah, hna thawh tur nei lo an tam tih an hmuh thu a sawi a, "Mizorama an lo luh tirha ṭanpuina an dawn ang rengin ṭanpuina an dawng thei tawh lo a, hun harsa tak an tâwk. Ram dang aṭanga ṭanpuina dawng thei mi tlemtê an awm a, dawn tur nei lo a tam zawkte chu inhlawh chawp leh mi thil pek ringin an khawsa mek. Thawh tur leh inhlawhna a váng a, thla khatah Rs 3,500 - 6,000-te inhlawhna aṭangin an thawk chhuak tlangpui," a ti.
Ráltlânte chuan sum leh pai thawh chhuah harsa an ti tih sawiin Dr Zonunmawia chuan, "Zirchianna aṭang chuan an sum thawh chhuahte hi ei leh in, damdawi lei nan an hmang tam ber a, veng ṭhenkhatah loneih leh huan siam an phal laiin, hmun tam zawkah phalsak an ni lo," a ti a; ráltlân zinga eng emaw zatin ran vulh an châk laiin, hmun tam takah chuan ran vulh phalsak an nih loh thu a sawi. Raltlan hruaitute'n thilsual tihpui tura thurualpui theih Mizoramah an tam thu leh hengte hi awm lo se an duh thu an hrilh tih a sawi bawk.
Dr Zonunmawia tarlan danin, Mizoram sorkarin a chhinchhiah dan chuan September 2024 dinhmun angin Mizoramah Myanmar aṭanga raltlan mi 34,865 an awm mek a; refugee camp 128-ah mi 17,114 an awm a, camp-a awm lo mi 16,538 an awm bawk. Raltlan awm tamna ber Champhai district-ah mi 14,212 an awm a, raltlan zawng zawng aṭangin 40.76% an ni.
Vanglaini chanchinbu hian kum 2011 aṭangin kum tin Zoram Titi a buatsaih ṭhin a, a hun laia mipui ngaihven thilte thupuiah thlangin sawiho a ni ṭhin. Inthlanpui vangin kum 2013 leh 2018 leh, Covid-19 hripui léng avangin kum 2020 leh 2021 khan a buatsaih thei lo a, kumin hian a vawi 11 nan a buatsaih leh ta a ni.
Zoram Titi 2024 hi zanin dar 8 hian ZONET Zawlbuk-ah tihchhuah a ni dawn a, hun remchang hmasaah ZONET Youtube channel-ah dah a ni bawk ang.